ཆར་པས་བརླན་པའི་སྙན་ངག

ཤག་ཤག་འབབ་པའི་ཆར་སྒྲ་དང་།།
འུར་འུར་ལྡང་བའི་རླུང་ཁྲོད་ནས།།
ཆར་གདུགས་སེར་སྨུག་ཕར་བསྐྱུར་ནས།།
གདོང་པ་ཐད་ཀར་གནམ་ལ་གཏད།།
 
ལུས་པོ་གྲང་ཞིང་བརླན་ན་ཡང་།།
སེམས་པ་ཚ་ཞིང་བརྔུལ་བར་གྱུར།།
ཆར་ཐིགས་ཁྲི་འབུམ་མདའ་མོ་ལྟར།།
ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་ཀུན་ལ་ཟུག །

གྲང་འདར།

ཁྱེད་ཀྱི་དབུ་སྐྲ་ལྟ་བུའི་སྤྲིན་པ་དེ་མེད་ན།
གྲང་བསིལ་བསིལ་གྱི་ཆར་པ་འདི་ཡང་བབས་མི་སྲིད།
ཁྱེད་ཀྱི་སེམས་པ་ལྟ་བུའི་ནམ་མཁའ་དེ་མེད་ན།
སྙིང་འདར་འདར་གྱི་ཁ་བ་འདི་ཡང་ཅི་ལ་ཡོང་།

སྨྲེང་གླུ་སྒྲོལ་མ་རི་འཛེགས་མ།།

༅༅།། ཕྱོགས་དང་མཐའ་དང་མུ་མེད་པའི།།
            རི་རྒྱལ་དེ་ཡི་རྩེ་མོ་རུ།།
                 གཡུ་ཡི་ལོ་མའི་ནགས་ཚལ་ན།།
                     ཁྱེད་སྐུའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་བཞུགས་ཞེས་ཐོས།།

བྱིའུ་ཆུང་འཇོལ་མོས་སྔོན་ལས་ཟེར།།
        དྲི་ཞིམ་རླུང་བུས་ལས་དབང་ཟེར།།
              གང་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་བྲག་རི་ལ།།།
                  ང་ཡི་རྒོད་པོ་རྟག་ཏུ་འཁོར།།

ཁྱེད་ཀྱི་གཡུ་ལོའི་གུར་ཁང་དུ།།
        ཞི་བདེའི་འོད་ཟེར་འཕྲོས་ནས་ཡོད།།
            རང་དབང་མེ་ཏོག་བཞད་ནས་ཡོད།།
               བརྩེ་བའི་འཇའ་འོད་འཁྱུག་ནས་ཡོད།།

མ་བསམས་ཡིད་ཀྱི་འཆར་སྒོ་རུ།།
     ཁྱེད་སྐུ་གངས་དཀར་ལྷུན་པོ་ལ།།
         ལངས་འཚོའི་ཉི་ཟེར་བཀྲ་བ་མཐོང་།།
             ནུ་འབུར་ལྷ་བྱ་བརྩེན་པའང་རིག །

རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་ཀློང་རོལ་ནས།

ཚ་དྲོད་ཀྱི་ནང་དུ།
ཆར་ཞོད་ཚུགས།
                   བདེ་ལྷོད་ཀྱི་གུང་གསེང་།
                          མེ་ལྕེས་བསྲེགས།

གླུ་དབྱངས་ཀྱི་མཆེ་སྡེར་དེའི་ཟུར་ནས། བུད་མེད་ཀྱི་འགྲམ་ཆང་དེའི་མིག་ནས། འཆར་སྣང་གི་མེ་ཏོག་འཐུ་སྐབས། ལག་མཛུབ་རྣམས་ཟྭ་ཚོད་ཀྱིས་གཙེས། སེམས་ཀྱི་ལུ་གུའི་རྐང་ལག་ཁུམ། 
ན་ཟུག་དེ། ཚད་བཀག་དེ། 
                   __ཚད་ཡོད་པ་ནས་ཚད་མེད་པར་གྱུར།

བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བྱུང་བའི་རང་སྲེག་གི་གནས་ཚུལ་ཁག་གཉིས་གླེང་བ།

“ལུས་ལ་མེ་གཏོང་པའི་བརྩེ་བ་དེ་ཡང་ཆོས་མིན་ནམ་”_ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན།

ཚེ་རིང་ཤཱཀྱ་དང་ཆུང་ཚེ་རིང་གིས་བྲིས།

༅༅། །བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་བལྟ་བྱས་ན། རང་ལུས་མེར་སྲེག་གིས་དབང་འཛིན་པར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པ་དང་། རང་ལུས་མེར་སྲེག་གིས་མཆོད་པ་འབུལ་བ་གཉིས་ཀ་འདས་པའི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་གོང་དངོས་སུ་བྱུང་མྱོང་བ་ཞིག་ལས་གསར་པ་གང་ཡང་མིན།

ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལྟར་ན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆར་འཁོད་སྔ་ཤོས་ཀྱི་རང་ལུས་མེར་སྲེག་ནི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། དེའི་སྐོར་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་སོགས་སུའང་གནས་ཚུལ་རྒྱས་བསྡུས་ལ་མ་ལྟོས་པ་ཞིག་གསལ་ཡང། དེ་ཚོའི་ཁུངས་གཙོ་བོ་སྦ་བཞེད་ཡིན་ཞིང་། སྦ་བཞེད་ལ་ཚིག་འགྲོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་མཆིས་ཀྱང་། རང་ལུས་མེར་སྲེག་གི་གནས་ཚུལ་དེ་ངེད་གཉིས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་དཔེ་ཚང་མའི་ནང་ལ་གསལ་ཡོད། འདིར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་སྦ་བཞེད་སྤར་མ་ལས་ལུང་དྲངས་ན།

ཁེར་སྒྲོ

མགོ་བོ་ལག་ཏུ་བཞག་སྟེ།
རང་གིས་རང་ལ་བལྟས་ཚེ།
རང་ཉིད་མིག་ཆུའི་ནང་ལྷུང་པའི་བྱ་སྒྲོ་དཀར་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་མཐོང་། 


རི་རྩེའི་སྤྲིན་དཀར་དང་། རི་གཤམ་གྱི་གྲོང་གསེབ། ད་དུང་རི་སྐེད་ཀྱི་བྱིའུ་ཚོས་ང་རྒྱུས་མི་ལོན་ཡང་ངས་དེ་དག་ཤེས་ཡོད། རང་ཉིད་རྒྱུས་ལོན་མཁན་ཉུང་བའི་ཁེར་གདུང་དེ་མྱངས་དྲགས་པས། ངས་ཐམས་ཅད་ལ་བསམ་ཤེས་དང་ཡོད་ཚད་རྒྱུས་ལོན་ཐུབ་ཐབས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།

༅༅།། ཨ་ཅང་ཅང་།

གང་ལའང་སྙིང་པོ་མེད་ཟེར་བའི་ངེས་འབྱུང་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ངག་ལ་མ་ཉན་པར་རིགས་པ་འཚོལ་བའི་ལམ་དུ་འཇུག་པར་གྱིས་ཤིག _མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ།


༅༅།། ཁ་སང་ཁ་ཉིན་འཕྲུལ་སྒྲའི་ཐོག་(Twitter)ཁོ་བོས་ནམ་རྒྱུན་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ་སྐབས་ཨང་དང་པོར་བརྩི་བའི་རྩ་དོན་ཏེ། བོད་མི་སྤྱིས་གོ་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་པའི་ལྟ་ཚུལ་དེ་གླེང་སློང་ཞུས་པར། མཚན་དངོས་མི་གསལ་བའི་མཁྱེན་ལྡན་ཞིག་གིས། ཕྲན་གྱིས་སྒྱུར་བའི་དཔེ་དེབ་ནང་། “ཨ་ཅང་ཅང་”དང་། “ཆུང་རྩག” “འགྲིག་ག” “འཁྲིད་རྒྱུགས་”སོགས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་སྐད་བཀོལ་བའང་འདུག་ཟེར་ལ། ཁོང་གིས། རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་གིས་རང་རྩོམ་སྤེལ་བ་དང་གཞན་རྩོམ་བསྒྱུར་སྐབས་མང་ཉུང་ལ་མ་ལྟོས་པར། རང་གི་ཡུལ་སྐད་སྤྱོད་པ་དེ་དེང་སང་སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་གནང་།
 
 ང་ཚོས་དྲྭ་ལམ་ནས་གོང་གི་ཚིག་དེ་ཚོ་སྤྱི་སྐད་ཡིན་མིན་གྱི་རྩོད་གླེང་བྱས་ཤིང་། དེའི་ནང་ནས་“ཨ་ཅང་ཅང་”སྤྱི་སྐད་ཡིན་མིན་ལ་གླེང་སློང་ཤུགས་ཆེ་ཙམ་བྱས། ངས་འབའ་པ་ཕུན་དབང་གི་ལོ་རྒྱུས་བསྒྱུར་སྐབས། དབྱིན་སྐད་ཀྱི་“of course”ཞེས་པའི་དོན་མཚོན་བྱེད་དུ། “ཡིན་དང་ཡིན་” “ཨ་ཅང་ཅང་།” “ངེས་པར་དུ་”སོགས་བེད་སྤྱོད་བཏང་མཐར། འཚམས་ཤོས་ནི་“ཨ་ཅང་ཅང་”ཡིན་པར་མཐོང་སྟེ་ཚིག་དེ་སྤྱད་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཚིག་དེའི་གོ་དོན་ཐད། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་“བཤད་མི་དགོས་ཞེས་པའམ། ལོས་བདེན་ཟེར་བའི་དོན་ཏེ། (དཔེར་ན།) ཕྲུ་གུས་ཀྱང་སྒྲུབ་ཐུབ་ན། མི་རྒན་པས་ཨ་ཅང་ཅང༌། རླངས་འཁོར་ཡང་ཤིན་ཏུ་མགྱོགས་ན། གནམ་གྲུ་ནི་ཨ་ཅང་ཅང༌། དགུན་ཡང་དྲོ་ན། དབྱར་ཁ་ནི་ཨ་ཅང་ཅང༌ལྟ་བུ”ཞེས་གསལ་འདུག །བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་མིང་ཚིག་གང་ཞིག་ཡུལ་སྐད་ཡིན་ཚེ། “ཡུལ་”ཞེས་ཡུལ་སྐད་ཡིན་པའི་རྟགས་བཏབ་ཡོད་ཀྱང་། ཚིག་འདི་ལ་རྟགས་དེ་བཏབ་མེད་པས་ངས་ནི་སྤྱི་སྐད་རང་དུ་བརྩིས་ནས་བེད་སྤྱོད་བྱས།

༅༅།། དཔལ་གྱི་ཆོས་འཁོར་ལྷ་ས་དྲན་གླུ།

ཤེལ་དཀར་གླིང་པས་བརྩམས།

(མཆན། ཕྲན་རང་བོད་ནང་ཡོད་སྐབས་སློབ་དེབ་སོགས་སུ་ལྷ་ས་དྲན་གླུ་བཀོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་རིས་བློ་ལ་ཡོད་པ་དང་། ཕྱིས་རྒྱ་གར་ལ་སླེབས་རྗེས་མཐོང་བའི་ལྷ་ས་དྲན་གླུའི་ཚིག་རིས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མཐོང་བར་བརྟེན། གཤམ་དུ་བཀོད་པའི་ལྷ་ས་དྲན་གླུ་ནི། ལོ་ངོ་གཉིས་ཙམ་རིང་མ་དཔེ་མང་པོ་བཙལ་མཐར་གཙོ་བོ་ཡུལ་ཕྱོགས་སོ་སོའི་གསར་འགྱུར་མེ་ལོང་ཞེས་པའི་ཚགས་པར་དུ་བཀོད་པའི་ལྷ་ས་དྲན་གླུ་དང་། བཞུགས་སྒར་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་ལག་བྲིས་ཕྱག་དཔེ་“རབ་བྱུང་ ༡༥ ལྕགས་ཁྱི། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༠ ྋགོང་ས་ལྷ་མིའི་རྣམ་འདྲེན་ཆེན་པོ་མཆོག་འཕགས་ཡུལ་རྡོ་རྗེ་གླིང་དུ་བཞུགས་སྐབས་ས་དབང་ཤེལ་གླིང་མཆོག་ནས་ལྷ་སའི་གནས་ལུགས་བཀའ་རྩོམ་གནང་བའི་ངོ་བཤུས་དགེ་”ཞེས་པ། དེ་བཞིན་ཧྥ་རན་སི་ནས་ཐོབ་པའི་དཔེ་ཆ་“དཔལ་གྱི་ཆོས་འཁོར་ལྷ་ས་དྲན་གླུ་ནོར་བུའི་དོ་ཤལ་”ཞེས་པ་རྣམས་གཤིབས་བསྡུར་བྱས་ཏེ་བཀོད་པ་ཡིན་པས། ད་ཕན་ཐོན་པའི་ལྷ་ས་དྲན་གླུ་ཡོངས་ཀྱི་ནང་ནས་འདི་ཉིད་ཆ་ཚང་ཤོས་དང་ཅུང་ཟད་དག་པ་བྱུང་ཡོད་པའི་སྤོབས་པ་ཡོད། ཆུང་ཚེ་རིང་གིས།)

གང་གང་རྐྱེན་ལས་གྲུབ་པའི་དངོས་མ་ལུས།།
དེ་དེ་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་གྱུར་ཀྱང༌།།
བདེན་བདེན་རྒྱུ་འབྲས་སྟོན་པའི་རྗེ་བླ་མ།།
མཁྱེན་མཁྱེན་ཉམས་ཆུང་བདག་ལ་ཐུགས་རྗེས་གཟིགས།།

ཤེས་ཤེས་ཐོབ་ཐོབ་ཅང་མེད་འབྲོག་འཐོམས་ངས།། 
རྡོག་རྡོག་དོན་སྙིང་ལྷ་ས་དྲན་དྲག་ནས།།
ཐོལ་ཐོལ་གང་ཤར་བྲིས་པའི་བླུན་གཏམ་ཞིག །
ཤོད་ཤོད་གཏོང་བས་གྲོགས་དག་ཚུར་གསན་དང༌།།
 

ཁྲུང་ཁྲུང་ངང་པ་མང་པོ་རྩེ་དགའི་གནས།།
ཆིལ་ཆིལ་རླབས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་མཁའ་ལ་འཕྱོ།།
ལྷུང་ལྷུང་སྒྲོག་པའི་ཆུ་ཆེན་སྐྱིད་ཆུ་ནི།།
དལ་དལ་གཡས་སུ་འཁོར་བའི་ལྷ་ས་དྲན།།

བྲལ་འཛོམས།

གཉིས་ཀའི་སེམས་ན་གསལ་བའི་དུས་ཚོད་དེར།།
སྐྱེལ་མི་འགྲོ་མི་བྲལ་སའི་ས་མཚམས་སུ།།
ཁྱེད་ཀྱིས་སེམས་པ་དྲོན་མོའི་མིག་ཆུ་ཡིས།།
ང་ལ་སྐྱེལ་མ་བྱས་པའི་མེ་ཏོག་ཡོད།།
 
ཁ་བྲལ་མེད་ན་མཉམ་འཛོམས་ག་ལ་ཡོད།།
འཛོམས་པ་མེད་ན་བྲལ་བ་ཅི་ལ་སྲིད།།
སེམས་དང་སེམས་པ་འཁྱུད་པའི་བརྩེ་དུང་དེ།།
བྲལ་འཛོམས་སྐབས་ཀྱི་ཞིམ་མངར་འོ་ཡིས་མཚོན།།

སྙིང་གི་གཏམ་དག་ཡོངས་རྫོགས་བཤད་ཟིན་ཀྱང་།
ད་དུང་སྙིང་འདིས་ཅི་ཞིག་བཤད་འདོད་འདྲ།།
བརྩེ་ཞིང་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་ཡོངས་བསྟན་ཀྱང་།།
ད་དུང་སེམས་འདིས་གང་ཞིག་བསྟན་འདོད་འདུག །

༺ མུན་དབྱངས་ལོ་མ་ལྗང་ཁུ། ༻

༓ ༓ ༓ ༓ ༓ ༓ ༓ ༓ ༓
ཕྱི་རུ་མུན་པའི་སྨུག་སྤྲིན་འདུ་ལོང་ལོང་།།
ནང་དུ་སེམས་ཀྱི་བུ་ཆུང་དགའ་ལྡིང་ལྡིང་།།
སྙན་ངག་རྒུན་ཆང་བསིལ་མའི་མཆོད་པ་འདིས།།
ང་དང་ཁྱོད་ཀྱི་སྐོམ་གདུང་སེལ་བར་བྱ།།

མེ་རླབས་གཡོ་བའི་རྒུན་ཆང་དམར་པོའི་དྲི།།
རླུང་རླབས་ཁྲོད་དུ་རོལ་དབྱངས་བཞིན་དུ་ཁྱབ།།
འགྲེལ་བ་མེད་པའི་སྙན་ངག་ཐུང་ཐུང་དེ།།
སྙིང་ལ་ཉར་བཞིན་ཕན་ཚུན་འཛུམ་ཙམ་བྱས།།

ཆང་ཕོར་བཏེགས་ཏེ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུས།།
ཆང་ཕུད་གཏོར་ཏེ་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་བཏབ།།
ཆང་འདིའི་མཐའ་ན་ད་དུང་རེ་སྨོན་ཚོགས།།
ཆང་ས་བཞིན་དུ་འདུ་འདུ་ལོང་ལོང་རེད།།

ཆང་ཁང་ཕྱི་རུ་མུན་སྨག་ཡོལ་ནག་བཞིན།།
ཆང་ཁང་ནང་དུ་གློག་སྒྲོན་ཉི་ཟླ་བཞིན།།
འོད་ཀྱིས་སྲོག་ལ་སྡང་བའི་ཕྱེ་ལེབ་དང་།།
མུན་པས་མིག་ཟུང་ཕྱེ་བའི་སྲིན་བྱ་འཕུར།།

བདེན་པ་སྙིང་ནས་འབོད།

ཁང་བརྩེགས་གནམ་ལ་ཟུག །
གཡག་གུའི་རྨིག་སྒྲ་མེད།།
ང་རང་གཞན་ཡུལ་འདུག །
ད་ནི་རང་ཡུལ་དྲན།།

མི་ཚོགས་རླབས་བཞིན་འཁྱོམ།།
དབེན་པ་སེམས་ན་མེད།།
ཁོ་བོའི་སེམས་ཀྱི་སྤྲིན།།
ཕ་ཡུལ་ཕྱོགས་ལ་འཁོར།།

བོད་དེ་རང་བཙན་ཞེས།།
བདེན་པ་སྙིང་ནས་འབོད།།
བོད་མི་བོད་ཡུལ་དང་།།
བྲལ་དགོས་ཇེ་མང་རེད།།

མེ་འཁོར་དུག་སྦྲུལ་རིང་།།
སྦྲ་ནག་སེམས་ན་འཁྱིལ།།
ལུས་ཐག་རིང་ནས་རིང་།།
སེམས་ཐག་ཉེ་ནས་ཉེ།།

རང་དབང་ལུང་པའི་རླུང་།།
འགྱིག་ཤོག་ནང་དུ་བཏུས།།
ཀུན་ལས་ལེགས་དེ་ཡིན།།
ཀུན་ལ་མཁོ་དེ་རེད།།

ལོ་མ།

༅༅།། སྙན་འཇེབས་རོལ་དབྱངས་ཀྱིས་བསླངས་པའི་གོམ་ཁ་འདི། འཆར་སྣང་གི་ལག་པས་དྲུད་པའི་སེམས་པ་འདི། དལ་ཅག་གེར། གཅིག་པུར་མཚོ་འགྲམ་ནས་འགྲོ་དུས། ཁྱེད་ཀྱི་སེམས་པ་དེ། ཤིང་ལོ་བཞིན་འཕུར་བྱུང་། ཁྱེད་ཀྱི་སྐྲ་ལོ་དེ། ལོ་འདབ་བཞིན་དཔྱང་བྱུང་། ངས་ཐ་ན་ཁྱེད་ཀྱི་བཞིན་རས་ཀྱི་ལོ་དབྱིབས་ལའང་བལྟ་ཐུབ་པའི་ཚོད་དུ་སྣང་།

ཉི་མ་དམར་ལམ་ལམ་དང་། སྤྲིན་པ་དཀར་ལོང་ལོང་དེ་ཚོར་བལྟ་བཞིན། རླུང་བུ་གྲང་བསིལ་བསིལ་ནང་འགྲོ་སྐབས། སེམས་ཀྱི་མེ་ལོང་དུ། ལྗང་མདོག་གི་ལོ་མ་ཁྱེད་ཤར་བྱུང་། བལྟ་གིན་བལྟ་གིན་དུ། ཁྱེད་ཀྱི་སྐད་སྒྲའང་ཐོས་ཐུབ་པའི་ཚོད་དུ་སྣང་།

༅༅།། སེམས་གླུ་སེམས་འཇོག་མ།

༢༠༡༢།༤།༢༤

(རྩོམ་འདི་ཐད་ཀར་བྲིས་ཏེ་སྤེལ་བས་ཞུ་དག་སོང་མེད།)

ནུབ་ཕྱོགས་བརྩེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་པེ་རི་སིར།།

གཞན་དག་དགའ་བས་མྱོས་པའི་དགོད་སྒྲ་ཆེ།།

རང་ཡུལ་རང་ལ་མེད་པའི་བོད་པ་ང་།།

དབང་མེད་རླུང་གིས་དེད་པའི་བྱ་སྒྲོ་འདྲ།།

རེས་དྭངས་རེས་འཐིབ་གནམ་གྱི་རྣམ་འགྱུར་དང་།།

རེས་དགའ་རེས་སྐྱོའི་སེམས་པ་ཧ་ཅང་མཐུན།།

མཚམས་མཚམས་གྲགས་པའི་ཕྱི་ཡི་བྱིའུ་དང་།།

ཡང་ཡང་ལྡིང་བའི་རྣམ་ཤེས་མཚུངས་པ་ལ།།

རི་བོ་དང་རི་པ། ད་དུང་ཁེར་གདུང་།

༢༠༡༢།༠༤།༡༩

(རྩོམ་ཡིག་འདིར་ཞུ་དག་ཟིན་མེད།)

༅༅།། མཛེས་ཤིང་མཁོ་རྒུ་འཛོམས་ཀྱང་རི་བོ་གཅིག་ཀྱང་མེད་པའི་གྲོང་ཁྱེར་འདིར་སླེབས་རྗེས། ངས་གཞི་ནས་རང་ཉིད་རི་ལ་ཇི་ཙམ་གྱིས་དགའ་སྣང་ཡོད་པ་དེ་ཤེས། མ་གཞི་ང་རང་བོད་ཀྱི་རི་དང་འགྲོགས་ནས་མི་ལོ་བཅུ་གྲངས་དང་། རྒྱ་གར་རྡ་རམ་ས་ལའི་རི་ཚོགས་དང་འདྲིས་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་བསྡད་པས། རི་ནི་ངའི་མི་ཚེའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཏུ་ལོས་གྱུར།

ཉིན་ཤས་སྔོན་ང་དང་ངོ་ཤེས་ཁ་ཤས་སྤྱི་པའི་གླིང་ཀ་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན། གླིང་ཀ་དེའི་ནང་ས་ཕུང་མཐོ་ཙམ་ཞིག་འདུག་པ་དེ་རི་མིན་པ་ཚང་མས་ཤེས་ཀྱང་། ངའི་སེམས་ནང་དེ་རི་ཡིན་པ་ལྟར་མངོན་ནས་དབང་མེད་དུ་འཛེགས་པར་ཤོར། དེ་འཕྲལ་ངས་རི་དང་ས་ཕུང་གི་ཁྱད་པར་ཚོར་བྱུང། ས་ཕུང་ལ་རི་ལྟ་བུའི་མཁྲེགས་ཆ་མེད་པར་མ་ཟད། རི་ལྟ་བུའི་བརྟན་ཆ་དང་བརྗིད་ཆ། ད་དུང་རི་ཡི་དྲི་མ་དེ་ཡང་མི་འདུག །རི་ཡི་དྲི་མ་ཞེས་བརྗོད་དུས། གཞན་དག་གིས་ཚོར་དཀའ་ཡང་། ང་ལ་མཚོན་ན་དྲི་མ་དེ་ཧ་ཅང་དམིགས་བསལ་ཞིག་ཡིན།

དུག་སློག དུགས་སློག

༅༅།། ཉེ་དུས་ཕ་རན་སིར་བཞུགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་མཁས་པ་ཞིག་གིས་ང་ལ། བོད་སྐད་ནང་། གྱོན་གོས་ལ་སྐབས་རེ་དུག་སློག་ཟེར་གྱི་འདུག །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ག་རེ་ཡིན་ནམ། གྱོན་གོས་དང་དུག་གི་བར་དུ་འབྲེལ་བ་ག་རེ་ཡོད་དམ། ཞེས་དྲིས་བྱུང་། དྲི་བ་དེ་ནི་གློ་བུར་བ་ཞིག་ཡིན་ལ་དེའི་གོང་དུ་མིང་ཚིག་འདིའི་སྐོར་ལ་བསམ་བློ་ཁྱོན་ནས་གཏོང་མྱོང་མེད་སྟབས། དགོངས་པ་མ་ཚོམ། ངས་དེའི་སྐོར་ལ་བསམ་བློ་རྩ་བ་ནས་གཏོང་མ་མྱོང་བས་ད་ལྟ་འགྲེལ་བཤད་ཞུ་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད་ཅེས་ཞུས་པ་ཡིན། 

     རང་གི་སྡོད་གནས་སུ་སླེབས་རྗེས་ངས་འཕྲུལ་སྒྲའི་(twitter)ཐོག་ལ།་དྲི་བ་དེ་གླེང་བ་དང་སྦྲགས་“ཉི་མ་དང་རླུང་སོགས་ཀྱི་ཚ་ཟེར་གྲང་ཟེར་དེ་ཚོས་གནོད་པས་དུག་ལྟ་བུ་རེད། གནོད་པ་དེ་ཟློག་པའམ་སློག་པས་དུག་སློག་ཟེར་ཞེས་འདྲ་ཆཌ་པོ་ཞིག་བཤད་ན་གང་འདྲ་འདུག“ཅེས་དྲྭ་གྲོགས་(འཕྲུལ་སྒྲ་དྲྭ་བའི་སྒང་ལ་ང་ཚོས་འཕྲུལ་གྲོགས་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད།)ཚོར་འོལ་ཚོད་ཀྱི་བསམ་འཆར་ཞིག་བཏོན་པ་ཡིན། 

       ངའི་རྨོངས་འཆར་དེ་ཏག་ཏག་“སོ་ཕག་འཕངས་ནས་གཡང་ཊི་འདྲེན་པ་”ཞེས་པའི་དཔེ་རུ་གྱུར་ཏེ། མཁྱེན་དཔྱོད་ཡངས་པའི་འཕྲུལ་གྲོགས་ཆབ་མདོ་ཤེས་རབ་དང་། ར་ས་ཕོ་ཉ་སོགས་ཀྱིས་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་དུ་བསམ་འཆར་བཏོན། བསམ་འཆར་དེ་ཚོ་མདོར་བསྡུས་ན་གཉིས་ཏེ། ཕྱིའི་སྐད་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་། བོད་རང་གི་སྐད་ཡིན་པར་འདོད་པ་བཅས་རྩ་བའི་འདོད་ཚུལ་གཉིས་རེད། དེ་ཡང་འཕྲུལ་གྲོགས་ར་ས་ཕོ་ཉས། དུག་ལོག་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་དུ་ཀཱུ་ལ་ཞེས་པ་ནས་བྱུང་སྲིད་པར་འདོད་ཅིང་། དེ་མིན་འཕྲུལ་གྲོགས་གཞན་ཞིག་གིས། དུག་སློག་ནི་དབྱིན་སྐད་ཀྱི་ཁོ་ལོ་རྡ་(Cloth)ཞེས་པ་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་སྲིད་པའི་དོགས་འཆར་བཏོན།

      བོད་རང་གི་མིང་ཚིག་ཡིན་པ་གཞིར་བཟུང་བཏོན་པའི་བསམ་འཆར་གྱི་ནང་ནས་ཆབ་མདོ་ཤེས་རབ་ལགས་ཀྱི་དགོངས་འཆར་ཁག་གཉིས་ཏེ། 

༡) དུག་སློག་ནི་དོན་དུ་ནམ་དུས་སོ་སོར་གྱོན་བྱེད་ཀྱི་སློག་པའམ་གོས་ཡིན་ཕྱིར་ཐོག་མར་དུས་སློག་ཟེར་བ་དང་། རིམ་པས་སྒྲ་འགྱུར་ནས་དུག་སློག་ཏུ་གྱུར་པ།  

༢) དུགས་ནི་བརྡ་རྙིང་སྦྱར་བའམ་གཡོག་པ་དང་རེག་པ་སོགས་ལ་གོ་བས། དེས་ན་ལུས་ལ་སྦྱར་བའམ་གཡོག་བྱའི་སློག་པ་ལ་དུགས་སློག་ཅེས་ཡིན་རུང་། ཕྱིས་སུ་ཡང་འཇུག་ས་བོར་ཏེ་དུག་སློག་ཏུ་གྱུར་པར་གསུངས། 

       ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཀྱི་དུ་ཀཱུ་ལ་ཞེས་པ་མྱུར་དུ་བཀླགས་ན། དུག་སློག་ཅེས་པའི་སྒྲ་དང་ཅུང་ཟད་ཉེ་བ་བདེན་ཡང་། དུ་ཀཱུ་ལ་ནི་གོས་སྤྱིའི་མིང་མ་ཡིན་པར་གོས་སྲབ་མོ་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་གྱི་མིང་ཡིན། ཁོ་ལོ་རྡ་(Cloth) ཞེས་པའི་དབྱིན་སྐད་ནས་དུག་སློག་བྱུང་བ་མིན་ནམ་གསུང་མཁན་ལ་རྒྱུ་མཚན་འདྲི་སྐབས། ལན་དུ་གོས་སློག་དང་ཁོ་ལོ་རྡ་སྒྲ་འདྲ་ཞིང་། གོས་སློག་དང་དུག་སློག་དོན་གཅིག་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་བར་འབྲེལ་བ་མེད་དམ་སྙམ་ནས་བསམ་འཆར་དེ་བཏོན་པ་ཡིན་གསུངས། མདོར་ན་དེ་ཐད་ཀར་དུག་སློག་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་མ་རེད།

         བསམ་འཆར་དེ་དག་ལ་ཉན་རྗེས་ང་རང་གིས་སེམས་ནང། དུགས་ཅེས་པ་ལུས་ལ་སྦྱར་པའམ་གཡོག་པའི་གོ་དོན་ཅན་གྱི་བརྡ་རྙིང་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། རང་རེའི་སྨན་གཞུང་གི་ནང་དུ་ད་ལྟའང་ནད་པའི་ལུས་གནད་ལ་རྫས་སྦྱར་ཏེ་དྲོད་དུགས་དང་། གྲང་དུགས་ཀྱི་བཅོས་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་པར་མ་ཟད། སྔ་མོ་དྲོད་སྲོ་སའི་སྲོ་ཁང་ལ་དུགས་ཁང་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད་པར་བརྟེན། དུག་སློག་གི་དག་ཆ་ངོ་མ་དུགས་སློག་ཡིན་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་འདི་བརྡ་རྙིང་ཡིན་པ་མ་ཤེས་པར་སྒྲ་གདངས་ལ་གཞིགས་ཏེ་ཚིག་མཛོད་ཁང་ནང་དུག་སློག་ཅེས་བྲིས་པ་རྒྱུན་འབྱམས་སོང་བ་མིན་ནམ་སྙམ།

       ད་དུང་ཚིག་འདིའི་ཐད་མུ་མཐུད་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་ཁ་ཤས་འདུག་པ་སྟེ། དུགས་སློག་གམ་དུག་སློག་ཅེས་པའི་མིང་ཚིག་འདི་ཡིག་ལམ་དུ་འཁོད་སྔ་ཤོས་ག་དུས་ཡིན་པ་དང་། དེའི་དག་ཆར་འགྱུར་བ་སོང་ཡོད་མེད། ཚིག་འདི་བོད་དབུས་གཙང་གཉིས་དང་། དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་དབུས་ཁུལ་ལ་སྤྱོད་ཁྱབ་ཆེ་བ་ལས། མདོ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་བེད་སྤྱོད་མེད་པ་དེ་སྟེས་དབང་ཙམ་ཡིན་དང་། དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ཡོད་མེད་སོགས་ཡིན། གྲོགས་པོ་ཚོས་མུ་མཐུད་ཐུགས་སྣང་གནང་སྟེ་དགོངས་འཆར་གནང་རོགས། མིང་ཚིག་གཅིག་གི་བྱུང་ལུགས་བྱུང་སྟངས་དེ་ཚོ་གསལ་པོ་བཟོ་ཐུབ་ནའང་། བོད་དང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་ཞབས་འདེགས་མ་གཏོགས་ཞབས་འདྲེན་དུ་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར།། །།

བསམ་ཚུལ་གསར་པ་འདེབས་པ།

༅༅།། བསམ་ཚུལ་ནི་གཟུགས་མེད་ཅིག་ཡིན་པས། དེ་བཏབ་སྟེ་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུ་མེད་པར་ཁྱེད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་ཡོད་སྲིད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་སྐྱེ་དངོས་གང་ཞིག་བཏབ་པ་རྣམས་དོན་དུ་སྐྱེ་དངོས་དེ་ལས་འབྲས་བུ་ཞིག་འབྱུང་བར་རེ་བའི་བསམ་པ་ཞིག་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་བཏབ་པ་ཡིན་པས། བསམ་ཚུལ་བཏབ་པ་དང་འདྲ། ད་ལྟ་གསར་བཏོད་པ་ཚོས་བསམ་ཚུལ་གསར་པ་འགའ་ཞིག་འདེབས་བཞིན་ཡོད་ལ། དེས་འགྲོ་བ་མིའི་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་འགའ་ཞིག་སེལ་ཐུབ་སྲིད། ཡིད་མ་ཆེས་མུ་མཐུད་བཀླག་པར་མཛོད།

བོད་སོག་ཆིངས་ཡིག་གི་ཞལ་བཤུས།

བོད་སོག་ཆིངས་ཡིད་འདི་སོག་ཡིག་ནས་ཨུ་རུ་སུའི་སྐད་དང་། ཨུ་རུ་སུའི་སྐད་ནས་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་འདྲ་བ་ཞིག་དེ་སྔོན་གང་སར་ཁྱབ་ཡོད་ཅིང་། ཞྭ་སྒབ་པའི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མཇུག་ཏུ་ཆིངས་ཟིན་ཡིག་ཆ་ཕྱོགས་བསྡེབས་ནས་བཤུས་པ་ཡིན་ཞེས་པའི་བོད་ཡིག་གི་ཆིངས་དོན་ཚིག་བརྗོད་དག་ཀྱང་། ཕལ་ཆེར་དབྱིན་ཡིག་ལྟ་བུ་ཞིག་ནས་བསྒྱུར་བ་ཞིག་མིན་ནམ་སྙམ། ཆིངས་ཡིག་འདི་འདྲ་ཞིག་དངོས་གནས་ཡོད་མེད་ཐད་དེ་སྔོན་དོགས་པ་བྱེད་མཁན་ཡོད་པར་མ་ཟད། དཔེ་དེབ་ཁ་ཤས་ནང་ཆིངས་ཡིག་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་རློམ་མམ་ཡོད་སྐད་ལྟ་བུའི་དོགས་ཚིག་བཀོད་ཡོད་ཀྱང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༢ ལོར་སོག་པོའི་ཚན་རིག་སློབ་སྡེས་(Mongolian Academy of Sciences)ཆིངས་ཡིག་འདིའི་སོག་ཡིག་མ་ཚིག་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ལོར་སོག་ཡུལ་གྱི་ཡིག་ཚགས་ནང་ནས་བོད་ཡིག་གི་མ་དཔེ་གསར་རྙེད་བྱུང་ཡོད།

༢༠༡༠ ལོར་ཕྲན་ལ་སོག་ཡུལ་ནས་གོང་གསལ་ ༢༠༠༧ ལོར་གསར་རྙེད་བྱུང་བའི་ཆིངས་ཡིག་ཨ་མ་དེ་དངོས་སུ་མཇལ་བའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བ་ལྟར། དེའི་ཚིག་བརྗོད་ཡོངས་རྫོགས་ཞལ་བཤུས་ཀྱིས་ཡིག་ནོར་རྣམས་མ་བཅོས་པར་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་གཤམ་དུ་བཀོད་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ནང་གསལ་བའི་ཚིག་གཞི་ཡང་མཇུག་ཏུ་བཀོད་ཡོད།

བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་འཇུ་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་གི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།

(གསལ་བཤད། ལོ་རྒྱུས་འདི་ཕྲན་གྱིས་རགས་ཟིན་བཀོད་རྗེས། སྲས་མོ་འཇུ་ཆེན་དཀོན་མཆོག་བརྒྱུད་བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་དམ་པ་གང་དེར་སྤྱན་འབུལ་ཞུས་པ་ཡིན། ཁྲི་ཟུར་དམ་པ་དེས་ལོ་རྒྱུས་ས་བོན་འདི་གཟིགས་རྗེས་སྣོན་བཅོས་ཕྲན་བུ་གནང་སྟེ་ཕྱིར་གནང་བྱུང་བ་ལྟར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ལགས།) 

འཇུ་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༩ ལོར་ཁམས་སྡེ་དགེའི་ཁོངས་རྨེ་ཤོད་འཇུ་ཆེན་ཚང་དུ་འཁྲུངས། ཆུང་དུས་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ཏེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་དག་རིག་གནས་དང་ཆོས་ ཕྱོགས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་གནང༌། དགུང་ལོ་ ༡༧ ཐོག་ལྷ་ས་དང་ས་སྐྱ་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་དང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་གནང་སྟེ་དགུང་ལོ་ ༡༩ ཐོག་རང་ཡུལ་དུ་ཕེབས། 

             རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་རྗེས་མཐུན་ཟབ་ཀྱི་ལས་འགན་གནང་བ་ལྟར་རྒྱ་ནག་བརྒྱུད་ཀོ་རི་ཡ་དང་དྲིན་ཐུར་ཐེངས་གཅིག་ཕེབས། ༡༩༥༥ ལོར་ཁམས་ཁུལ་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་ཞེས་པ་ལག་བསྟར་བྱེད་སྐབས་ལས་འགུལ་དེར་ངོ་རྒོལ་འཐབ་འཛིང་བྱས་པ་དང་སྡེ་དགེ་ཚང་གི་གནས་སྟངས་གཞུང་སར་སྙན་གསན་དང༌། སྡེ་དགེ་ཁུལ་མི་མང་གིས་རྒྱ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱ་རྒྱུར་བོད་གཞུང་གིས་མཚོན་ཆའི་མཐུན་འགྱུར་ཡོང་བ། དེ་བཞིན་གཞུང་གི་མཛད་བྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་ལམ་སྟོན་ཇི་ཡོད་དང་ཆུ་སྒང་གི་སྒེར་ལངས་སྐོར་བཅས་ཤེས་རྟོགས་སླད་ལྷ་སར་ཐེངས་ལྔ་ཙམ་མངགས་པ་ལྟར་ཕེབས། 

ཌི་ཌུ་དང་དར་ཆ་དཀར་པོ།

༅༅།། ང་རང་ལུས་རྩལ་དང་རྒྱན་རྩེད། ཆང་རག་བཅས་ལ་ཡེ་ནས་མི་དགའ་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཡང་། དུས་ཚོད་སྟོང་པའི་སྐབས་སུ་དགའ་རོལ་བྱེད་ས་མེད་པ་དེ་འདྲའང་མིན། དེ་ཡང་དཔེ་དེབ་དང་རོལ་དབྱངས། གླུ་གཞས། གློག་བརྙན་སོགས་ནི་ངས་དགའ་རོལ་བྱེད་ས་ཡིན།
    རང་ཉིད་གཅིག་པུ་ཡིན་དུས། དཔེ་དེབ་ཀློག་ཞོར་ཤིང་ཏོག་གི་ཁུ་བ་འཐུང་བཞིན་གླུ་གཞས་ལ་ཉན་པའི་བདེ་སྐྱིད་ནི་གང་གིས་ཀྱང་འགྲན་དུ་མེད་པ་ཞིག་རེད། ཁྱད་མཚར་བ་ཞིག་ལ། ང་རང་སྤྲོ་སྣང་གི་གཞས་ལས་སྐྱོ་སྣང་གི་གཞས་ལ་དགའ་བ་ཡོད་ཅིང་། བུ་མོས་བཏང་བའི་གཞས་ལས་བུས་བཏང་བའི་གཞས་ལ་དགའ་བ་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཨིན་ཇིའི་གཞས་མ་ཌི་ཌུ་(Dido)ནི་དམིགས་བསལ་ཞིག་ཡིན།

ས།

༅༅།། ཁྱེད་ཀྱིས་མཁྱེན་གསལ་བཞིན་སའི་གོ་ལའི་ཕྱི་པགས་ནི་ས་ལས་གྲུབ་ཅིང༌། དེའི་མཐུག་ཚད་ལ་མི་ལི་མི་ཊར་ཁ་ཤས་ནས་མི་ཊར་གསུམ་བཞི་བར་བཅས་སྲབ་མཐུག་སྣ་ཚོགས་ཡོད། སྤྱི་ཡོངས་ནས་བཤད་ན་དེའི་གྲུབ་ཆར་ཧ་ཅང་ཞིབ་པའི་རྡོ་དང་སྔོ་ལུད།(Humus) རླུང༌། ཆུ་བཅས་ཡོད། སའི་གོ་ལའི་ཐོག་ཚེ་སྲོག་འཚོ་གནས་ཐུབ་པར་ས་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་སྟེ། སྐྱེ་དངོས་འཚར་སྐྱེད་ཡོང་བར་ས་དགོས་ལ། སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་འཚོ་བཅུད་དང་ཆུ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱང་ས་ཡིན།

 

       ཁྱེད་ཀྱིས་སའི་གོ་ལ་དང་དེའི་ཐོག་གི་ཚེ་སྲོག་གི་སྐོར་འཛིན་རིམ་སྔོན་མ་ཁག་གི་ནང་སྦྱངས་ཟིན་པ་རེད། སློབ་ཚན་འདིའི་ནང་ཁྱེད་ཀྱིས་སའི་གྲུབ་ཚུལ་དང་གྲུབ་ཆ། སའི་ཆགས་རིམ། མི་དང་སྲོག་ཆགས། སྐྱེ་དངོས་བཅས་པར་ས་གལ་གནད་ཆེ་ཚུལ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་སློབ་སྦྱོང་ཐུབ་རྒྱུ་རེད། དེ་བཞིན་ས་རུད་དང་ས་བཅུད་ཉམས་རྐྱེན་དང་འགོག་ཐབས་བཅས་པའི་སྐོར་ཡང་འཆད་རྒྱུ་ཡིན།།

༡ ས་གྲུབ་ཚུལ།

            ཁྱེད་ཀྱིས་ས་གྲུབ་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཚོད་དཔག་ཐུབ་པ་འདུག་གམ། ས་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་སྒྲུང་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་ནི་སའི་གོ་ལའི་ཐོག་སྲོག་ཆགས་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་ཚུལ་དང་འདྲ་བར་སྤྲོ་བ་འཕེལ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། སའི་ཆགས་རིམ་དེ་གའི་འོག་ཏུ་སྲ་ཞིང་མཁྲེགས་པའི་རྡོའི་ངོས་ཡོད་ཅིང༌། སྔ་མོ་ས་ཡོམ་ལྟ་བུའི་དྲག་འགུལ་རང་བཞིན་གྱི་རང་བྱུང་གནས་ཚུལ་མང་པོ་བྱུང་བར་བརྟེན་རྡོ་ཆེན་འདི་རིགས་དུམ་བུ་ཆུང་ངུ་མང་པོར་གས་ཆག་ཕྱིན་ཞིང༌། འདི་ལྟར་རང་བྱུང་གི་གནས་ཚུལ་ལ་བརྟེན་ནས་རྡོ་དང་དེ་མིན་གྱི་དངོས་པོ་མང་པོ་དུམ་བུ་ཆུང་ངུར་གས་ཆག་སོང་བ་ལས་སའི་གོ་ལའི་སྟེང་ངོས་ཀྱི་སའི་ཆགས་རིམ་དེ་གྲུབ་འགོ་ཚུགས། ཆག་ཧྲུག་འདི་དག་ཀྱང་ཆར་པ་དང༌། གངས། རླུང་འཚུབ། འཁྱགས་རོམ། རྒྱུག་ཆུ་བཅས་གནམ་གཤིས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་མུ་མཐུད་ཇེ་ཞིབ་ཏུ་འགྲོ། དེ་ལྟར་རྡོ་ཞིབ་རྣམས་སར་འགྱུར་བྱེད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཧ་ཅང་ཞིབ་མོར་གྱུར་པར་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་འགོར་གྱི་ཡོད།

༄༅།། མཁས་པའི་དབང་པོ་བྲ་ཏི་རིན་ཆེན་དོན་གྲུབ།

(གསལ་བཤད། ཕྲན་གྱིས་དེ་སྔོན་བྲ་ཏིའི་སུམ་རྟགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཞོར། གཞུང་དེའི་རྩོམ་པ་པོ་བྲ་ཏི་དགེ་བཤེས་རིན་ཆེན་དོན་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བཙལ་འཚོལ་ཞུས་ཀྱང་ཞལ་གསལ་བ་ཞིག་མ་རྙེད། ཉིན་ཞིག་རིག་པའི་གྲོགས་པོ་ན་ག་སངས་རྒྱས་བསྟན་དར་ལགས་ལ་དེའི་སྐོར་ཞུ་སྐབས། ཁོང་གིས་གཤམ་གསལ་བྲ་ཏི་དགེ་བཤེས་རིན་ཆེན་དོན་གྲུབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བྲིས་མ་ཞིག་གནང་བྱུང་། ལོ་རྒྱུས་འདིའི་མཇུག་ཏུ། ལོ་རྒྱུས་འདི་ཟིན་བྲིས་དགོད་སྟངས་དང་ཁུངས་ལུང་གསུངས་འདུག་ཀྱང་། དེ་ལྟར་དགོད་མཁན་གྱི་མཚན་མི་གསལ། འོན་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་འདིར་ཞིབ་ཆ་གང་ཙམ་འདུག་སྟབས་གཞན་ལ་ཕན་སྲིད་པར་མ་ཟད། རྩ་བརླག་ཏུ་སོང་ན་ཕངས་སྙམ་སྟེ་ཕྲན་གྱི་ཟིན་བྲིས་ནང་བཀོད་པ་ལགས།) 

༈ མཁས་དབང་འདི་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པ། ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་པའི་དུས་སྨད་ཙམ་ལ་མདོ་སྨད་དཔའ་རིས་ཡུལ་གྱི་བྲ་ཏི་ཞེས་པའི་ཚོ་བར་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་ཆུང་དུས་ནས་ཞོགས་དོན་ཡོད་མཁས་གྲུབ་(1)༼༡༦༧༡-༡༧༣༡༽ཀྱི་སྐུ་མདུན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང༌། སེ་རྭ་ཐེག་ཆེན་གླིང་གི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་དུ་བཞུགས། ལྷོ་པ་ཁང་ཚན་གྱི་ཕུར་ལྕོག་རྗེ་བཙུན་ངག་དབང་བྱམས་པ་(2)༼༡༦༨༢-༡༧༦༢༽སོགས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མང་དུ་བསྟེན་ཏེ། གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་སྦྱངས་པ་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་མཛད་ནས་མཐར་དགེ་བཤེས་ཀྱི་མཚན་བཏགས་བཞེས་ཀྱང་དེ་ཙམ་གྱིས་མཁས་པའི་ཡང་རྩེར་སོན་པ་མ་བྱུང་བས། ཕུར་ལྕོག་ངག་དབང་བྱམས་པའི་དྲུང་ནས་འཇམ་དབྱངས་དཀར་པོའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་མན་ངག་ཞུས་ཏེ། སེ་རྭ་ནས་རྟ་ལམ་ཉིན་གཉིས་ཀྱི་ས་བྲག་ཡེར་པ་ཞེས་པར། སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཁང་དུ་འཇམ་དབྱངས་དཀར་པོ་ཡུན་རིང་བསྒྲུབས། འོན་ཀྱང་རྟགས་དང་མཚན་མ་གང་ཡང་མ་བྱུང་བས། ཐུགས་སྐྱོ་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་ཏེ་གངས་སྟོད་དུ་འབྱོར་བ་ན། གནས་དེར་བྲག་ཕུག་ཙོག་པུ་བའི་གནས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར། ངལ་གསོས་ནས་བཞུགས་ཉིད་གཉིད་ཅུང་ཁུག་པ་ན། རྨི་ལམ་དུ་ཨ་ཡིག་དཀར་པོའི་ཆར་བབས་པ་དང༌། ཨ་ཡིག་རྣམས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཏེ་མཐར་ཨ་ཡིག་གཅིག་པུ་དེ་རང་ཉིད་ལ་ཐིམ་པ་རྨིས། གཉིད་ལས་སད་པ་ན། བྲག་དེར་ཨ་རང་བྱོན་ཞིག་གཟིགས། ད་ལྟའང་བྲག་དེར་ཨ་ཡིག་མངོན་སུམ་དུ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།

       དེ་ནས་སེར་སྨད་དུ་བྱོན་ནས་སླར་ཡང་ཕུར་ལྕོག་ངག་དབང་བྱམས་པའི་དྲུང་དུ་བཅར་ཏེ། རྟགས་དང་མཚན་མ་སོགས་གང་ཡང་མ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་བཅས་ཞུས་པར། ལན་དུ་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་མི་དགོས། ཁྱེད་རང་གིས་བསྒྲུབས་ཡོད། སང་ཉིན་སྔ་དྲོ་ཇ་ཡག་པོ་ཞིག་བཟོས། དེ་བཏུང་ནས་ཕྱག་དཔེར་གཟིགས་གསུངས་པས། ཞོགས་ཆོས་དམ་བཅའ་ཆེན་མོ་ཡོད་ཀྱང་མ་ཕེབས་པར་བླ་མའི་བཀའ་བཞིན་ཕྱག་དཔེ་གཟིགས་ནས་བཞུགས་པས། སྔར་དང་མི་འདྲ་བའི་མྱོང་བ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེས། དགོང་མོ་དམ་བཅའ་ཆེན་མོར་ཕེབས་ནས་རྟགས་བསལ་བཏང་གནང་བས། མཁས་དབང་སུས་ཀྱང་གླགས་རྙེད་པ་མ་བྱུང་སྟབས། དེ་དག་གིས་བྲ་ཏི་དགེ་བཤེས་སྨྱོན་པས་རྟགས་བསལ་སྒྲིག་མ་བཟོས་ཕྱིན་འདུག་ཟེར་རོ།།

འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་དང་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་འབྲེལ་བ།

༅༅།། བོད་མི་ཚོས་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ནི། བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་མེ་ཏོག་གང་ལ་ཕོགས་པའི་ལྷ་སྐལ་ཞེས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མགོན་པོར་ངོས་འཛིན་དང་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

དེ་ཡང༌། སྔོན་གྱི་ཚེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འོད་མའི་ཚལ་དུ་བཞུགས་པའི་ཚེ། ཞལ་འཛུམ་པར་མཛད་པའི་འོད་ཟེར་གྱིས་བོད་ཡུལ་བཀང་བ་ན། སྒྲིབ་སེལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཞལ་འཛུམ་པར་མཛད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་ཡིན་པའི་སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། སངས་རྒྱས་ཀྱིས། དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུལ་བྱར་མ་གྱུར་བའི་མཐའ་འཁོབ་ཁ་བ་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁམས་དེར། འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་བཀའ་དྲིན་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ཉི་མ་ཤར་བ་ལྟར་རྒྱས་པར་གྱུར། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་གཞན་གྱིས་མ་ཐུལ་བར་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཁོ་ནས་འདུལ་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། སྔོན་གྱི་ཚེ། སངས་རྒྱས་སྟོང་གི་སྤྱན་སྔར་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས། མཐའ་འཁོབ་འདུལ་དཀའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀུན། །བདག་གིས་ཐར་བའི་ལམ་དུ་འདུལ་གྱུར་ཅིག །ཅེས་སོགས་དམ་བཅའ་མཛད་པས་རེད་སོགས་བཀའ་སྩལ་བ་རེད། 

སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ། (རྒྱབ་ལྗོངས་བྱང་ཆུབ་ལྗོན་ཤིང་།)

དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་ཀ་ནས་པདྨ་དཀར་པོ་ལྟ་བུའི་འོད་ཟེར་ཞིག་བྱུང་ནས། འོད་དེ་བདེ་བ་ཅན་གྱི་ཞིང་ལ་སོང་སྟེ། སངས་རྒྱས་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་ཐུགས་ཀར་ཐིམ་པ་དང༌། འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་ཐུགས་ཀ་ནས་འོད་དེ་སླར་ཡང་བྱུང་སྟེ། བདུད་རྩིའི་མཚོ་པདྨ་ཅན་དུ་ཞུགས་པས། པདྨའི་མཚོ་དེའི་དབུས་ནས་པདྨ་གཞན་ཀུན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་པདྨའི་རྒྱལ་པོ་ཉི་ཟླ་འབུམ་ཕྲག་

འདྲ་མཉམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆིག་སྒྲིལ་འཚོལ་བ།

༸གོང་ས་མཆོག་གི་དམིགས་བསལ་སྐུ་ཚབ་རྒྱ་རི་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་གིས་བོད་རྒྱའི་འབྲེལ་མོལ་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་གནང་བ། 

ཆུང་ཚེ་རིང་གིས་དབྱིན་ཡིག་ནས་བསྒྱུར།

ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་དམིགས་བསལ་སྐུ་ཚབ་རྒྱ་རི་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིན་ཀྲོན་གྱི་བྷོ་རུ་ཀིན་སེ་(Brookings)སློབ་ཁང་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་རྒྱ་ནག་གཞུང་དབར་གྱི་མིག་སྔའི་འབྲེལ་མོལ་གནས་སྟངས་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་གསལ་བཤད་གནང་བ་རེད།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་དང་རྒྱ་ནག་གཞུང་དབར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ནས་བཟུང་ད་ཕན་འབྲེལ་མོལ་ཐེངས་ལྔ་གནང་ཟིན་པ་དང༌། རྒྱ་རི་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་གིས་གསལ་བཤད་གནང་སྐབས་འབྲེལ་མོལ་འདི་དག་འཕེལ་རིམ་པ་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་སླེབས་པའི་སྐོར་གསུངས་པ་སྟེ་“གཞི་རྩའི་མི་མཐུན་པ་རྣམས་གནས་སའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་ལངས་ཕྱོགས་ཐད་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀར་ཤེས་རྟོགས་སྔར་བས་ཟབ་པ་བྱུང་”ཞེས་གསུངས་ཡོད།

ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་ཚབ་དང་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་དབར་གྱི་མིག་སྔའི་འབྲེལ་མོལ་གྱི་གནས་སྟངས།

ཇོན་ཨལ་ ཐོ་རན་ཊོན་རྒྱ་ནག་ལྟེ་གནས་ཁང་(The John L. Thornton China Center)དང༌། བྷུ་རུ་ཀིན་སེ་སློབ་ཁང་གི་ཨེ་ཤ་ཡའི་བྱང་ཤར་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་གིས་ཕྲན་ལ་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་ཚབ་དང་རྒྱ་ནག་གཞུང་དབར་གྱི་ད་ལྟའི་འབྲེལ་མོལ་གནས་སྟངས་སྐོར་གླེང་མོལ་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ནས་བཟུང་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱིས་འབྲེལ་མོལ་ཐེངས་ལྔ་བྱས་ཟིན་ཏེ། བོད་དང་རྒྱ་ནག་མི་མང་གི་འབྱུང་འགྱུར་ཐད་གཉིས་མོས་བྱ་ཐུབ་པའི་ཐག་གཅོད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་སླེབས་པར་དགོས་མཁོ་ཡོད་པའི་གུ་ཡངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་བསྐྲུན་རྒྱུར་འགྲོ་ལམ་རིང་པོ་ཞིག་སོང་བ་རེད།

རྒྱ་ནག་གི་དབུ་ཁྲིད་ཚོའི་ཁྲོད་“འཆམ་མཐུན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་”ཤིག་བསྐྲུན་རྒྱུའི་དོ་སྣང་གསར་པ་ཞིག་སླེབས་བཞིན་པ་འདིས་ང་ཚོ་བོད་མི་བློ་སྟོབས་འཕེལ། འཆམ་མཐུན་གྱི་ཐོག་འཛུགས་སྐྱོང་བྱས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནི་ཐུན་མོང་གི་མོས་མཐུན་ཡོད་པ་་དང་སྤྱི་ཚོགས་དེའི་མི་མང་ཚང་མའི་དགོས་མཁོར་བསམ་གཞིགས་བྱས་པའི་ཐོག་ནས་བསྐྲུན་པ་ཡིན་དགོས། འདི་ནི་མི་རིགས་ཐ་དད་མང་པོ་འདུས་པའི་དེང་གི་རྒྱ་ནག་ལྟ་བུའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལྷག་པར་དུ་དེ་ལྟར་རེད།

དེ་བཞིན་“འབྱོར་ཕྱུགས་ལྡན་ལ་མང་གཙོ་དང་རིག་གཞུང་སྔོན་ཐོན་ཡིན་པའི་དེང་རབས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་”ཏུ་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུའི་རྒྱ་ནག་གི་“ཞི་བའི་འཕེལ་རྒྱས་”( peaceful rise) ཞེས་པའི་ལྟ་བས་ཀྱང་ང་ཚོར་སྐུལ་ལྕག་ཐེབས་བྱུང༌། ལྟ་བ་འདིས་དེང་སྐབས་རྒྱ་ནག་ནང་འཕྲད་བཞིན་པའི་གནད་དོན་མང་པོར་སྦ་གསང་མེད་པར་གདོང་ལེན་བྱེད་པ་དང་མཉམ་དུ་དེ་ཉིད་ཡུན་གནས་དགོས་ཚེ། བོད་མིའི་མངོན་འདོད་ལའང་བསམ་ཤེས་ངེས་པར་བྱེད་དགོས་ཏེ། ཞི་བདེ་དང་བརྟན་ལྷིང་ནི་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ཁོ་ནས་མ་གཏོགས་མངོན་འགྱུར་བྱེད་མི་ཐུབ། རིག་གཞུང་སྣ་མང་དང་ལེན་དང༌། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་“ཞི་བའི་འཕེལ་རྒྱས་”ལེགས་སྒྲུབ་ཆ་ཚང་བ་ཡོང་བའི་གལ་ཆེའི་གྲུབ་ཆ་ཞིག་རེད།

ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་རྣམས་ནང་ཁུལ་ལྟོས་ཤིང་འབྲེལ་བའི་དགོངས་པ་དང༌། གང་གི་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ནང་གསལ་སྟོན་མཛད་པ་ལྟར། བོད་ཀྱི་འབྱུང་འགྱུར་ཐད་ཁོང་གི་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་མཛད་ཕྱོགས་དང་གཟིགས་ཚུལ་ནི། འཆམ་མཐུན་དང་ཞི་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་དང་མཐུན་ཆ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེ་ཡང་ཡོ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་ཐོག་གསུང་བཤད་གནང་སྐབས་ཤིག་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་

“དེང་སྐབས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་འདིའི་ནང༌། ང་ཚོར་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་རྣམས་གཅིག་ཡིན་པར་དང་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་དགོས་མཁོ་ཡོད། འཛམ་གླིང་འདི་བཞིན་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཚབས་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ཅིང༌། ནང་ཁུལ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཤིང་འབྲེལ་བའི་གནས་སྟངས་གསར་པ་འདིའི་འོག རང་དོན་རྣམས་སྐྱེ་བོ་གཞན་ལ་རག་ལས་པ་དེ་གསལ་པོ་རེད། དེར་བརྟེན་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བསྐྲུན་མ་ཐུབ་ཚེ་ང་ཚོའི་འབྱུང་འགྱུར་ཉེན་ཁའི་ནང་ལྷུང་རྒྱུ་རེད་”ཅེས་བཀའ་གནང་ཡོད།

མིག་སྔའི་འབྲེལ་མོལ།
དེ་རིང་ངས་བོད་ནང་གི་ད་ཡོད་གནས་སྟངས་ཐད་དཀའ་སེལ་ཐབས་ལམ་འཚོལ་སྒྲུབ་བྱེད་རིང་འཕྲད་པའི་འགོག་རྐྱེན་དང་བོད་མིའི་ཉམས་མྱོང་འགའ་ཞིག་ཞུ་འདོད་བྱུང༌། ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་བཀས་མངགས་རྒྱ་ནག་གི་དབུ་འཁྲིད་དང་མཇལ་མོལ་བྱེད་མཁན་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ངའི་རྟོག་ཞིབ་འདིས་མཐར་ཐུག་གཉིས་ཕན་གྱི་གྲོས་མཐུན་འབྱུང་གཞིའི་ཡིད་ཆེས་དང༌། དྲང་བཞག་གི་ཁོར་ཡུག་ཅིག་བསྐྲུན་རྒྱུར་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད།

མཉམ་འབྲེལ་ལས་འགུལ་གྱི་འབྱུང་རྩ་དང་འཕེལ་རིམ།།

ཀྲི་ སྤ་རཱན་ཇོ་ཏི།

ངོ་སྤྲོད།

༄༅།། མཉམ་ལས་ཞེས་པའི་བསམ་ཚུལ་ནི་འགྲོ་བ་མི་རང་ཉིད་ལས་ཀྱང་རྙིང་བ་ཞིག་ཡིན་མོད། ཚོགས་སྡེའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པའི་མཉམ་འབྲེལ་ནི་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་དུས་མཇུག་ཏུ་མ་གཏོགས་བྱུང་མེད། དེ་ཡང་བཟོ་ལས་གསར་བརྗེ་ལས་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་གནོན་ཤུགས་བྱུང་བའི་དབང་གིས་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ལས་འགུལ་དེར་རྡོག་ལ་བསྒྲིལ་བའི་རྣམ་པ་ཐོན་ཡོད། བཟོ་ལས་གསར་བརྗེ་བྱུང་བར་བརྟེན་མི་རྣམས་ཀྱིས་ལག་པས་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་པ་ནས་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་པར་ཁ་ཕྱོགས་བསྒྱུར་ཡོད། དེ་བཞིན་གྲོང་གསེབ་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ལ་གནས་སྤོ་བྱེད་པ་དང༌། བཟོ་པ་རྣམས་ཉིན་རེར་ཆུ་ཚོད་མང་པོ་ངལ་རྩོལ་བྱེད་བཅུག་པར་མ་ཟད། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་རྡོ་སོལ་སྔོགས་འདོན་སོགས་བྱེད་བཅུག་སྟབས་བཟོ་པའི་གནས་སྟངས་ཧ་ཅང་ཡ་ང་བར་གྱུར། དབྱིན་ཡུལ་དུ་ལེའི་ཛེག ཧྤེར་ (Laissez Faire-ཚོང་འབྲེལ་གྱི་རང་དབང།)ཞེས་པའི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། མི་སྒེར་སོ་སོའི་འདུན་པ་དང་དགའ་མོས་ལ་གཞིགས་པའི་ཚོང་ལས་སྒྲུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རང་དབང་ཆ་ཚང་སྤྲད་ཡོད་ཅིང༌། དེ་སྐབས་དབུལ་ཕྱུག་དབར་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཧེ་བག་དེ་བས་ཀྱང་ཆེ་རུ་ཕྱིན་པ་དང༌། མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་བར་གྱུར་ཡོད། དེ་ལྟའི་གཉན་འཕྲང་གྱི་སྐབས་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་རོ་བྷར་ཊི་ ཨོ་ཝན་ (Robert Owen) དང་ཕ་རན་སིའི་ཅར་ལི་སེ་ ཧྥོ་རར་ (Charles Fourer) ལྟ་བུའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་བློ་སྨྲ་བ་འགས་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལེགས་སྤེལ་ཉེན་འགོག་ཀྱི་ཕན་པ་རླབས་ཆེན་བསྒྲུབས་ཡོད།

ཐོག་མའི་འབད་བརྩོན།

    དབྱིན་ཡུལ་དུ་གནས་སྡོད་ཌུ་ཆའི་ཡུལ་མི་(Dutchman)པི་སི་ ཧྥ་ལོག་བྷོའི་ (P.C. Plockboy) ཞེས་པས་ཕྱི་ལོ་ ༡༦༥༩ ལོར་ལག་ཤེས་པ་དང༌། གྲུ་པ། ཆེད་ལས་མི་སྣ་བཅས་ལས་གྲུབ་པའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་བཟོ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་འཁོད་པའི་འགྲེམས་ཤོག་ཅིག་པར་བསྐྲུན་བྱས་ཡོད་པ་དང༌། སྒྲིག་འཛུགས་དེའི་ནང་མ་རྩ་འཇོག་མཁན་དང་ལས་རྩོལ་གྱི་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རང་མོས་བཞིན་ལས་རྩོལ་དང་མ་རྩ་ཕྱིར་འཐེན་བྱ་ཆོག་པ་ཡང་བཀོད་ཡོད། དེ་བཞིན་ཚོགས་པ་ནང་ཁུལ་དུ་ཞིང་ལས་ཀྱི་ཐོན་འབབ་དང་བཟོ་ལས་ཐོན་རྫས་བརྗེ་ལེན་བྱ་རྒྱུ་དང༌། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཁེ་འབབ་ཚོགས་མིར་བགོ་འགྲེམས་བྱ་རྒྱུའི་སྐོར་གསལ་ཡོད་པ་རེད། ལོ་ཤས་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༡༦༩༥ ལོར་དབྱིན་ཡུལ་ཆོས་གྲོགས་ཚོགས

ང་ལ་དགྲ་མེད།

(ཐ་མའི་བསྒྲགས་གཏམ།)

 

ལིའུ་ཞའོ་པོའོ་ཡིས་བརྩམས། ཆུང་ཚེ་རིང་གིས་བསྒྱུར།

(འདི་ནི་ ༢༠༡༠ ལོའི་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འཐོབ་མཁན་སྐུ་ཞབས་ལིའུ་ཞའོ་པོའོ་ཡིས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ལོའི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་རྒྱ་ནག་གི་ཁྲིམས་ཁང་ནང་ཡོངས་བསྒྲགས་གནང་བའི་བསྒྲགས་གཏམ་ཐ་མ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནས་ཉིན་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་ཏེ་ཡེ་ཤུའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་ཉིན་ཁོང་དུས་བཀག་བཙོན་འཇུག་ལོ་ ༡༡ བྱ་རྒྱུའི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་རེད། རྩོམ་ཡིག་འདི་ཧོང་ཀོང་དུ་བརྟེན་གཞི་བྱས་པའི་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་“རྒྱ་ནག་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་”ཞེས་པའི་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་བཀོད་པའི་དབྱིན་འགྱུར་གཞི་བཟུང་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཐོག །དབྱིན་འགྱུར་དུ་གོ་བ་གསལ་པོ་མེད་པའི་ཚིག་གནད་འགའ་ཞིག་གི་ཐད་མ་དཔེ་རྒྱ་ཡིག་དང་མཚུངས་བསྡུར་གྱིས་རྒྱ་ཡིག་གི་གོ་བ་ལྟར་བསྒྱུར་བའང་ཡོད།)

༅༅།། དུས་རབས་ཕྱེད་ལྷག་ཙམ་གྱི་ངའི་མི་ཚེའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་ ༡༩༨༩ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་དྲུག་པ་ནི་དཀྱོག་མཚམས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། དུས་མཚམས་དེར་མ་སླེབས་བར། ང་རང་ནི་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་རྗེས་སུ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ཚུད་རྒྱུགས་གཞི་ནས་བསྐྱར་གསོ་ཐུབ་སྟེ། སློབ་ཆེན་དུ་འཛུལ་ཞུགས་བྱེད་མཁན་སྐབས་དང་པོའི་(ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༧ ལོའི་འཛིན་གྲྭ་)ཁོངས་མི་ཞིག་ཡིན་པས། ཉེ་བའི་གཙུག་ལག་རབ་འབྱམས་པ་(BA)ནས་གཙུག་ལག་རབ་འབྱམས་པ་(MA)དང་། དེ་ནས་འབུམ་རམས་པ་(PhD)བཅས་ངའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཚང་མ་གེགས་མེད་བདེ་བགྲོད་ཐུབ་པ་བྱུང་ལ། སློབ་ཐོན་མིང་རྟགས་ཐོབ་རྗེས། པེ་ཅིང་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་(Beijing Normal University)སློབ་ཁྲིད་བྱས་ཤིང་། སློབ་དཔོན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ང་ལ་སློབ་མ་ཚོས་དགའ་མོས་ཆེན་པོ་ཐོབ། དེ་དང་དུས་མཉམ་དུ། ང་རང་སྤྱི་དམངས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་རྩོམ་ཡིག་དང་དཔེ་དེབ་ཁག་ཅིག་བྲིས་པ་དེས་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པའི་ནང་གཡོ་འགུལ་ཆེན་པོ་ཞིག་བསླངས་ཏེ་རྟག་ཏུ་ས་གནས་ཁག་ཏུ་གཏམ་བཤད་བྱེད་པར་གདན་ཞུ་དང་། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུ་རོབ་དང་ཨ་རིར་སྐོར་སྐྱོད་མཁས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་གཏམ་བཤད་བྱེད་པར་མགྲོན་འབོད་བྱས་པ་ལྟར་བསྐྱོད་མྱོང་ཡོད། ངས་རང་ཉིད་ལ་རེ་བ་གང་ཞིག་འདོན་གྱི་ཡོད་ཅེ་ན། རང་ཉིད་སྐྱེ་བོ་ཞིག་དང་རྩོམ་པ་པོ་གང་ཡིན་རུང་། གཞུང་དྲང་དང་འགན་ཁུར། ཆེ་མཐོང་ལྡན་པ་བཅས་ཀྱི་མི་ཚེ་སྐྱེལ་དགོས་པའི་རེ་བ་འདོན་གྱི་ཡོད། དེ་རྗེས་ཨ་རི་ནས་ཕྱིར་ལོག་གིས་ ༡༩༨༩ ལོའི་ལས་འགུལ་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་“གསར་བརྗེར་ངོ་ལོག་གི་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་ངན་སྐུལ་བྱས་པའི་ནག་ཉེས་”འོག་ང་རང་བཙོན་ཁང་དུ་བཅུག །དེ་ལྟར་རང་གིས་དགའ་མོས་ཆེ་བའི་བཤད་སྟེགས་ཀྱང་ཤོར་བས། རྒྱ་ནག་ནང་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ་བ་དང་གཏམ་བཤད་བྱེད་མི་ཐུབ་པར་གྱུར། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་བ་མི་འདྲ་བའི་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ་བ་དང་ཞི་བའི་ཐོག་ནས་བརྩམས་པའི་དམངས་གཙོའི་ལས་འགུལ་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས། དགེ་རྒན་ཞིག་གི་སློབ་ཁྲིད་བཤད་སྟེགས་ཤོར་བ་དང་། རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་གི་རྩོམ་ཡིག་འགྲེམས་སྤེལ་གྱི་ཐོབ་ཐང་ཤོར་བ། སྤྱི་དམངས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཞིག་གི་ཡོངས་ཁྱབ་ཐོག་གཏམ་བཤད་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཤོར་བ་རེད། འདི་ནི་ང་མི་སྒེར་དང་སྒྱུར་བཅོས་སྒོ་དབྱེའི་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་བརྒྱུད་ཟིན་པའི་རྒྱ་ནག་གཉིས་ཀའི་སྐྱོ་གར་ཞིག་རེད།

ངས་བསམ་གཞིགས་བྱེད་དུས། ཡ་མཚན་དགོས་པ་ཞིག་ལ་དྲུག་བཞིའི་རྗེས་ཀྱི་འཁྲུག་ཆ་ཆེ་བའི་རང་གི་ཉམས་མྱོང་དེ་ཚོ་ཁྲིམས་ཁང་ཁག་དང་འབྲེལ་ཡོད་པ་སྟེ། ངས་མང་ཚོགས་ལ་གཏམ་བཤད་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་གཉིས་ཀ་པེ་ཅིང་གྲོང་ཁྱེར་འབྲིང་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་(Beijing Municipal Intermediate People’s Court)དུ་གྱོད་དོན་ཉན་ཞིབ་བྱས་པ་དེས་བསྐྲུན་ཡོད། དེ་ཡང་ཐེངས་གཅིག་ནི་ ༡༩༩༡ ཟླ་བ་ ༡ ནང་བྱུང་ཞིང་། གཞན་དེ་ད་རེས་ཀྱི་འདི་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། དུས་སྐབས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ལ་ཉེས་འཛུགས་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་མི་འདྲ་ནའང། དེ་གཉིས་ཀྱི་སྙིང་དོན་རྩ་བའི་ཆར་གཅིག་པ་ཡིན་པ་སྟེ། གཉིས་ཀ་སྨྲ་བརྗོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཉེས་འཛུགས་རེད།

སློབ་མའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་བརྗེད་པར་དཀའ་བའི་ཉིན་མོ་ཞིག་གི་དྲན་ཐོ།

བསོད་ནམས་རྡོ་རྗེ།

༄༅། །བགྲང་བྱ་ཉེར་གཉིས་འདས་པའི་དེ་རིང་གི་ཉིན་མོ་འདི་ནི། གུས་རང་སློབ་མའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་བརྗེད་པར་དཀའ་བའི་ཉིན་མོ་གལ་ཆེ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཉིན་བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་ཡིག་ཚན་ཁག་དང་། བོད་སྨན་ཚན་ཁག་གི་སློབ་ཕྲུག་ཡོངས་ཀྱིས་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་ཞིག་སྤེལ་ཞིང་། གཙོ་བོའི་རེ་འདུན་ནི་ཁྲིམས་ཐོག་གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་པའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ སྲིད་བྱུས་ཁག་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱིས་དོན་འཁྱོལ་ལག་ལེན་བསྟར་དགོས་པ་དེ་ཡིན། སློབ་ཕྲུག་གི་ཁྲོམ་སྐོར་ནི་སྒྲིག་འཛུགས་ཡོད་ལ། སྒྲིག་ལམ་ལྡན་ཞིང་། འཚེ་མེད་ཞི་བའི་སྙིང་དོན་རྩ་བར་བཟུང་སྟེ་དུས་ཡུན་རིང་པོར་སེམས་ཁོངས་རུས་པའི་གཏིང་ནང་སྦས་པའི་དཀའ་སྡུག་རྣམས་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱ་ཕྱིར་སྙིང་སྟོབས་ཞུམ་མེད་ཀྱིས་ལས་འགུལ་སྤེལ༌བ་རེད། 

བོད་ལྗོངས་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་མས་ངོ་རྒོལ་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་བྱེད་བཞིན་པ།

སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱིས་ལག་ཏུ་ཕྲེད་དར་འཕྱར་ཞིང་། སྐད་གསང་མཐོན་པོས་འབོད་ཚིག་སྒྲོག་པ་དང་། ལམ་བར་ཤོག་བྱང་ཐོག་བྲིས་པའི་བོད་རྒྱའི་འབོད་ཚིག་ཁག་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས།

མ་མཐོང་དྲིན་ཅན་ཞིག་ལ་མྱ་ངན་ཞུ།

༄༅།། ངས་མཁས་དབང་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་རྒྱལ(E. Gene Smith 1936-2010)ཐེངས་གཅིག་ཀྱང་མཇལ་མ་མྱོང་ལ། ཁོང་དང་ཡིག་འབྲེལ་ཙམ་ཡང་བྱུང་མ་མྱོང་། འོན་ཀྱང་ང་རང་སྒེར་དང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་དོན་གཉེར་ཡོད་པ་ཚང་མར་ཁོང་ནི་བཀའ་དྲིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

རང་ཉིད་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་དཔེ་ཆ་མང་པོ་བླུ་ཡོན་ཞུ་མི་ཐུབ་ལ། ཞུ་ཐུབ་པའི་དབང་དུ་བཏང་རུང་དེ་དག་འཇོག་སའི་ཁང་མིག་ཀྱང་མེད། འོན་ཀྱང་མཁས་དབང་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་སྐུ་ཚེའི་རིང་དཔེ་ཆ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་བསྡུ་རུབ་དང་ཉར་ཚགས་གནང་སྟེ། དོན་གཉེར་ཅན་ཀུན་ལ་དྲྭ་ཐོག་ནས་རིན་མེད་དུ་བལྟ་ཆོག་བཟོས་པའི་བཀའ་དྲིན་གྱིས། ང་ལྟ་བུའི་མི་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཕན་ཐོགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་ཡོད།

ང་རང་དཔེ་ཆ་ཀློག་པར་དགའ་ཞིང་ཉམས་ཞིབ་དང་རྩོམ་སྒྱུར་བྱེད་པར་སྤྲོ་བ་ཞིག་ཡིན། ཉིན་ལྟར་ངས་རང་གི་དགའ་མོས་ཡོད་པའི་ལས་ཀ་དེ་དག་བྱེད་སྐབས། ང་ལ་མཁོ་སྤྱོད་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་དྲྭ་རྒྱ་ནི་མཁས་དབང་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་འགོ་འཛུགས་གནང་བའི་ www.tbrc.org འདི་ཡིན། བརྗོད་བྱ་དང་རྩོམ་པ་པོ་སོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་སྡེ་ཚན་ལེགས་པར་ཕྱེ་བས་འཚོལ་བདེ་ཞིང་། དཔེ་ཚན་རེ་རེར་ཡང་ངོ་སྤྲོད་ལྡན་པ། བཀོད་སྒྲིག་ཞིབ་ཚགས་ཆེ་ཞིང་། ལྟ་ཀློག་བདེ་བའི་བོད་ཀྱི་རིས་མེད་ཀྱི་དཔེ་ཆ་རྩ་ཆེན་དེ་ཙམ་གྱི་མང་པོ་ཞིག །དཀའ་ཚེགས་ཅི་ཡང་མེད་པར་འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་རིན་མེད་དུ་བལྟ་ཀློག་དང་པར་བཤུས། འཕབ་ལེན་ཐུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་རླབས་པོ་ཆེ་འདི་འདྲ་ནི་ད་ཕན་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བྱུང་མྱོང་མེད་པ་ཞིག་རེད་ལ། འདིའི་ཕན་ནུས་ཀྱང་ཚད་བཟུང་བྲལ་བ་ཞིག་རེད།

དེར་བརྟེན། འདི་འདྲའི་ཕན་ཐོགས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་རླབས་པོ་ཆེ་རྩོམ་མཁན། མ་མཇལ་མ་འདྲིས་པའི་མཛའ་གྲོགས་དྲིན་ཅན་གང་དེ་དུས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པར་མྱ་ངན་གུས་འདུད་ཡོད། བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལ་ནས། ཕྲན་ཆུང་ཚེ་རིང་པས། ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གུས་མཚོན་སྣང་གསལ་གྱི་མཆོད་པ་དང་བཅས་ཕུལ།། །།

An Angel Speaks ལྷ་མོ་ཞིག་གི་གསུང་། (སྒྱུར་རྩོམ)

An Angel Speaks
ལྷ་མོ་ཞིག་གི་གསུང་།

With words, with colours, in silence  
ཁུ་སིམ་མེར༌ ཚིག་དང་ཚོན་མདོག་དག་དང་ལྷན་དུ༌
they drew nigh, gave me hair and wing
ཁོང་ཚོས་ཉེ་སར་འཐེན་ཏེ༌ ང་ལ་སྐྲ་དང་གཤོག་པ་བྱིན་ཅིང་
locked me into human form.
མི་ཡི་རྣམ་པར་རྒྱས་བཏབ། 

And now like any mortal
ད་ཆ༌མི་རྟག་གཟུགས་ཅན་ཀུན་དང་མཚུངས་པར༌
with silhouette and shadow
གྲིབ་ནག་དང་གཟུགས་བརྙན་ལྷན་དུ།
I am inside me.
ང་རང་ང་ཡི་ནང་ལོགས་སུ་ཡོད།

Stonemasons, painters and poets
རྡོ་བཟོ་བ་དང་རི་མོ་བ་ སྙན་ངག་པ་དག་གིས༌
laboured day and night
ཉིན་མཚན་མེད་པར་ངལ་བ་བསྟེན་ཏེ༌
to shape me out of their dreams.
ཁོང་ཅག་གི་རྨི་ལམ་ལས་ང་ལ་བཟོ་དབྱིབས་བཏོད།

I want to escape the body's cage,
ང་རང་གཟུགས་ཕུང་གི་ལྕགས་དྲྭ་འདི་ལས་བྱོལ་ཏེ༌
take back my original being: that
རང་གི་གདོད་མའི་གཟུགས་ཏེ༌
pure invisibility.
རྣམ་དག་མངོན་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ བསྐྱར་ལེན་བྱེད་འདོད།། །།

(I give my support to the Universal Declaration of Linguistic Rights)
༼ངས་སྐད་རིགས་ཐོབ་ཐང་གི་ཡོངས་ཁྱབ་བསྒྲགས་གཏམ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད།༽

སྒྱུར་མཁན་གྱི་མཆན། 

• སྙན་ངག་འདི་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྨྱུག་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་(President of International PEN Club)དང་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་ཧོམ་རོ་ ཨར་རི་ཇི་སེ་(HOMERO ARIDJIS)ཡིས། སྐད་རིགས་ཐོབ་ཐང་གི་ཡོངས་ཁྱབ་བསྒྲགས་གཏམ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ཆེད་དུ་མཛད་པ་ཞིག་རེད།
• བོད་མདོ་སྨད་དུ་གངས་ལྗོངས་ཀྱི་སོན་རྩ་ཚོས། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བླ་སྲོག་ཆེད་དུ་ཞི་བའི་སྐད་འབོད་ཁྲོམ་སྐོར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ལ་བསམས་ཤིང་དགའ་སྐྱོ་གཉིས་ཀ་སྐྱེས་པ་དང་མཉམ་དུ། སྙན་ངག་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་དྲན་སོས་ཏེ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་གྱི་དགོང་མོ་རང་ཤག་ཏུ་བསྒྱུར་བའོ། འདིས་གང་ལའང་རྔོ་མི་ཐོགས་ནའང་རང་སེམས་གསོ་བ་ཙམ་ལ་ནི་ངེས་པར་ཕན་ནོ།།  །།

ལྷ་བབས་དུས་ཆེན།

༅༅།། དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། དབུ་མ་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། 

སྙིང་རྗེའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་རྣམས།། 
གཤེགས་དང་བལྟམས་དང་རོལ་བ་དང༌།། 
ཁབ་ནས་འབྱུང་དང་དཀའ་སྤྱོད་དང༌།། 
བྱང་ཆུབ་ཆེད་དུ་བདུད་སྡེ་འཇོམས།། 
ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང༌།། 
ལྷ་རྣམས་ཀུན་ནས་བབས་པ་དང༌།། 
དེ་བཞིན་དུ་ནི་མྱ་ངན་ལས།། 
འདས་པ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན།།

ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོས་འདུལ་བྱ་རྣམས་སྨིན་གྲོལ་གྱི་གནས་སུ་འགོད་པའི་ཆེད་དུ། མཛད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཞེས་ཡོད་པ་རྣམས་སྟོན་པ་གང་གི་རྗེས་འཇུག་རང་ཅག་བོད་མི་ཚོས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་ལོ་ལྟར་ཆོ་འཕྲུལ་དུས་ཆེན་དང༌། ས་ཟླའི་དུས་ཆེན། དྲུག་པ་ཚེས་བཞི། ལྷ་བབས་དུས་ཆེན་བཅས་ཡོངས་གྲགས་སྟོན་པའི་དུས་ཆེན་རྣམ་བཞི་སྲུང་རྩི་ཞུ་མུས་ཀྱི་ནང་ཚན། རྒྱལ་བ་ལྷ་ལས་བབས་པའི་དུས་ཆེན་གྱི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས་ཤིག་ཞུས་ན།

དེ་ཡང་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཤཱ་ཀྱ་ཐུབ་པ་མཆོག་དགུང་གྲངས་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཅིག་ཏུ་ཕེབས་པ་ལྕགས་ཕོ་བྱི་བའི་ལོར། རང་ཉིད་ཀྱི་ཡུམ་སྒྱུ་མ་ལྷ་མཛེས་ཞེས་པ་མི་ནས་ཚེ་འཕོས་ཏེ། འདོད་ལྷར་སྐྱེས་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ལྷ་གྲངས་ལས་འདས་པ་ཞིག་གི་རྒྱུད་ལ་རྣམ་དཀར་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོད་པ་རྣམས་བདེན་པ་ལ་འགོད་པའི་དུས་སུ་བབས་པ་མཁྱེན་ནས། སངས་རྒྱས་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལྷ་གནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་ཕེབས་ནས་ལྷའི་ཤིང་ཡོངས་འདུ་ས་རྡོལ་གྱི་ཉེ་འགྲམ། ལྭ་བ་དཀར་པོ་ལྟ་བུའི་རྡོ་ལེབ་ཀྱི་སྟེང་དུ། ཤ་རིའི་བུ་དང་འོད་སྲུང་སོགས་དགྲ་བཅོམ་པ་བརྒྱད་སྟོང་གི་འཁོར་གྱི་དབུས་ན་དབྱར་གནས་མཛད་ཅིང༌། ཡུམ་སྒྱུ་མ་ལྷ་མཛེས་ཀྱི་སྐུ་སྐྱེ་སོགས་ལྷ་ཡི་རིས་ཀྱི་འདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད།

བོད་ནང་བོད་ཡིག་གི་འཆི་གསོན། (དུམ་བུ་བདུན་པ།)

(མི་རིགས་ཤིག་གི་སེམས་པ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་སྐད་བརྡའི་ལས་དབང་།)

ཕ༽ བོད་སྡོད་རྒྱ་གཞུང་གི་འབྲེལ་ཡོད་དཔོན་རིགས་ཚོས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རིག་གཞུང་ལ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ།

གོང་དུ་དྲངས་པའི་གཞིས་བཞུགས་བོད་རིགས་ཤེས་ལྡན་པ་གསུམ་གྱི་རྩོམ་ཡིག་ཁག་གི་ནང་། རིམ་པ་བཞིན། “གཡོན་ཐལ་ཆེ་བའི་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་རྒྱུན་བསྲིངས་”ཞེས་དང་། “མི་རིགས་གཅིག་འདྲེས་”ཞེས་པ། “བོད་མི་རིགས་རྒྱ་རིགས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བའི་གོམ་སྟབས་”ཞེས་གསལ་བ་དེ་དག་ཚིག་མི་འདྲ་བ་མ་གཏོགས། དོན་གྱི་བབས་ས་ནི་གཅིག་སྟེ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རིག་གཞུང་རྩ་མེད་བཏང་སྟེ་རྒྱ་རིགས་ཅན་དུ་སྒྱུར་ཐབས་བྱེད་པ་དེར་ཟེར་བ་རེད།

༡༩༥༥ ནས་ ༡༩༧༩ བར་གྱི་དུས་ཡུན་ནང་། དམངས་གཙོའི་བཅོས་སྒྱུར་དང་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོ་སོགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཏེ། བོད་ནང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མཚོན་བྱེད་ཕལ་མོ་ཆེ་རྩ་མེད་དུ་གཏོང་ཐབས་བྱས་པ་ནི་ཀུན་གསལ་ཡིན་པས་འདིར་དཔང་རྟགས་མང་པོ་འདྲེན་པའི་ངལ་བ་བསྟེན་དགོས་དོན་མེད། ༡༩༨༠ ནས་ ༡༩༩༠ དུས་ཡུན་ནང་།

བོད་ནང་བོད་ཡིག་གི་འཆི་གསོན། (དུམ་བུ་དྲུག་པ།)

(མི་རིགས་ཤིག་གི་སེམས་པ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་སྐད་བརྡའི་ལས་དབང་།)

ན༽ བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་བོད་ས་ཁག་ཏུ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་སྤྱོད་སྒོར་བཀག་རྒྱ་བཟོ་བཞིན་པ།

བོད་རིགས་རྒྱ་རིགས་སུ་སྒྱུར་བཞིན་པའི་གནས་སྟངས་དེ་ནི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དང་མཚོ་སྔོན། ཀན་སུའུ། ཟི་ཁྲོན། ཡུན་ནན་བཅས་ཀྱི་བོད་རིགས་འདུས་སྡོད་ས་ཁུལ་གཞན་དག་ལའང་གཅིག་མཚུངས་སུ་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་པ་དཔེར་ན། ནན་ཁེ་སློབ་ཆེན་གྱི་ཆ་ག་པ་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་གིས། ༢༠༠༨ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་སྤེལ་བའི་རྩོམ་ཡིག་ནང༌། 

“དཔེར་ན། རྔ་བ་བོད་རིགས་ཆའང་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ལུང་དགུ་རྫོང་དུ་ལོ་རབས་ལྔ་བཅུ་པའི་ནང་དུ་རང་གི་མི་རིགས་ཀྱི་སྔར་ཡོད་སྐད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་བོད་རིགས་གྲོང་ཚོ་ཡོད་ཀྱང༌། ད་ལྟ་རྦད་དེ་བོད་ཡིག་གཡུགས་ཏེ་རྒྱ་ཡིག་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་ཡོད། དེ་བཞིན་མཚོ་སྔོན་གྱི་ཧོང་ཡན་སོགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་འདི་དང་འདྲ་བའི་གནས་ཚུལ་ཡོད་པ་མ་ཟད་གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་ཆགས་ཡོད།”(༢༩)

ཅེས་བྲིས་ཡོད། དེ་བཞིན་བོད་མི་ཤེས་ལྡན་པ་ཀིརྟི་སྐྱབས་ཀྱིས་ཨ་མདོ་རྔ་པ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་བོད་ཡིག་གནས་བབ་སྐོར་གླེང་སྐབས། 

“བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དུ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་སྲིད་བྱུས་ནི་སྔ་མོ་ནས་གཏན་འབེབས་བྱས་ཟིན་ན་ཡང༌། དེ་ལུགས་དཔེ་དེབ་ཏུ་བཞུགས་པ་ཙམ་ལས་དོན་དངོས་སུ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བྱ་བ་ནི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་སྲིད་གྲོས་དང་དམངས་ཆེན་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་སུ་ཐ་རེ་ཐོ་རེ་ཞིག་བེད་སྤྱོད་པ་ལས་མེད། ་་་ མི་རིགས་སུ་ཞིག་ཡིན་ཡང་རང་གི་སྐད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་དབང་མ་ཡོད་ན། མི་རིགས་དེ་དག་གི་ཁ་དང་ལག་པར་རང་དབང་མ་ཡོད་པའི་རྟགས་ཡིན་ཞིང༌། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལའང་བརྩི་འཇོག་མ་བྱས་པ་ཡིན་པ་མ་ཟད། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་མཐུན་ཞིང༌། མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་དགོངས་པ་དང་རྒྱབ་འགལ་བྱས་པ་ཞིག་རེད།”(༣༠)

ཅེས་བཤད་ཡོད་ཅིང༌། ཡང་ཨ་མདོ་ནས་ཡིན་པའི་ཁྱུང་ཐར་རྒྱལ་ཞེས་པས་མཚོ་སྔོན་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཐོག་སྤེལ་བའི་རྩོམ་ཡིག་ནང༌།

བོད་ནང་བོད་ཡིག་གི་འཆི་གསོན། (དུམ་བུ་ལྔ་པ།)

(མི་རིགས་ཤིག་གི་སེམས་པ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་སྐད་བརྡའི་ལས་དབང་།)

ད༽ བྱེ་བྲག་ཏུ་བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ནང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་གནས་སྟངས་ཇེ་ཞན་དུ་གྱུར་པ།

སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ནང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་སློབ་ཚན་སློབ་ཁྲིད་བྱས་ཀྱང༌། གཅིག་ནས་དེ་ལ་སྐར་གྲངས་རྒྱ་ཡིག་ལས་ལྡབ་གཅིག་གིས་དམའ་བ་དང༌། གཉིས་ནས་ལས་རིགས་ཁག་ཏུ་འཛུལ་ཞུགས་བྱེད་སྐབས་རྒྱ་ཡིག་གི་ཡོན་ཚད་ལ་བལྟ་བ་ལས་བོད་ཡིག་གི་ཡོན་ཚད་ལ་མི་བལྟ་བ། གསུམ་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ཀྱི་ནང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་སྤྱོད་སྒོ་ཧ་ཅང་ཉུང་བ་བཅས་ལ་བརྟེན། སློབ་མ་ཚོའི་གནས་ཚད་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་བོད་ཡིག་གི་གནས་ཚད་ཞན་པོ་ཡོད། དེའི་ཐད་མཁས་དབང་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས།

“སློབ་གྲྭ་ཆུང་བ་དང་འབྲིང་བའི་ནང་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཀྱི་སློབ་གསོའི་མ་ལག་འཛུགས་དགོས་པ་དང༌། བོད་ཡིག་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་འབོད་ཚིག་ཙམ་གྱི་འོག དོན་དངོས་ཐོག་རྒྱ་ཡིག་གཙོ་བོར་བྱ་ཐབས་བཟུང་བ་དེས་བློ་རིག་གསལ་བའི་བོད་རིགས་སློབ་གྲྭ་བ་ཉུང་ཤས་ཤིག་མ་གཏོགས་མང་ཆེ་བ་རྒྱ་ཡིག་དང་བོད་ཡིག་གཉིས་ཀའི་ཆུ་ཚད་ལོན་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པར་བརྟེན་སློབ་གྲྭ་ཆུང་བ་ནས་འབྲིང་བ་དང༌། དེ་ནས་སློབ་གྲྭ་ཆེ་བར་འགྲོ་ཐུབ་མཁན་བོད་རིགས་སློབ་ཕྲུག་གི་གྲངས་འབོར་ཉུང་ཉུང་ཞིག་ལས་མེད་པ་དང༌། ཆུང་བ་ནས་འབྲིང་བར་འགྲོ་ཐུབ་མཁན་ཉུང་བ་དང༌། དེ་ནས་ཆེ་བར་འགྲོ་ཐུབ་མཁན་དེ་ལས་ཀྱང་ཉུང་བ་རེད། རྨང་གཞིའི་སློབ་གསོ་གལ་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པའི་སློབ་གྲྭ་ཆུང་བ་ནས་འགོ་ཚུགས་ཏེ་རྒྱ་ཡིག་བོད་ཡིག་གཉིས་ཀའི་ཆུ་ཚད་གང་ལའང་བལྟ་བཟོ་མེད་རྐྱེན་སློབ་གྲྭ་འབྲིང་བར་ག་ནས་ཚུད་ཐུབ། ་་་ རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དང༌། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར། རྫོང་ཁག་བཅས་ཀྱིས་གཉེར་བའི་དམའ་རིམ་སློབ་འབྲིང་ ༡༩ དང་མཐོ་རིམ་སློབ་འབྲིང་ ༨ བཅས་ཀྱི་ནང་དགེ་སློབ་བསྡོམས་པའི་མི་གྲངས་ ༩༤༥༠ ལྷག་ཙམ་ཡོད་པའི་ནང་བོད་རིགས་སློབ་ཕྲུག་གི་གྲངས་འབོར་ནི་ ༥༢༦༥ ལས་མེད་པ་དང༌། ལྷ་ས་སློབ་འབྲིང་ཨང་དང་པོར་འཛིན་གྲྭ་ ༢༨ ཡོད་པའི་ནང་རྒྱ་རིགས་འཛིན་གྲྭ་ ༡༦ ཡོད་ཀྱང་བོད་རིགས་འཛིན་གྲྭ་ ༡༢ ལས་མེད། སློབ་གྲྭ་དེའི་སློབ་ཕྲུག་གི་མི་གྲངས་བསྡོམས་འབོར་ ༡༤༥༡ ཡོད་པའི་ནང་རིགས་རྒྱུད་འདྲེས་སྦྱོར་གྱི་བོད་རིགས་ཚུད་པའི་བོད་རིགས་སློབ་ཕྲུག་མི་གྲངས་ ༩༤༣ ཡོད་པ་དང༌། རྒྱ་རིགས་སློབ་ཕྲུག་གི་མི་གྲངས་ ༥༡༨ ཡོད་པ་དེས་སློབ་གྲྭ་དེའི་སློབ་ཕྲུག་སྤྱིའི་བསྡོམས་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༣༥་༧ ཟིན་ཡོད། སློབ་གྲྭ་དེར་ཡོད་པའི་རྒྱ་རིགས་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་མི་བྱེད་པ་སྨྲོས་མ་དགོས་པའི་ཐོག་རྒྱ་རིགས་འཛིན་གྲྭར་འགྲོ་མཁན་བོད་རིགས་སློབ་ཕྲུག་གིས་ཀྱང་བོད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ་མ་ཟད། ཁོ་ཚོའི་ཕ་མས་ཀྱང་བོད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དུ་འཇུག་གི་མེད། ་་་ རང་ལྗོངས་སུ་ཡོད་པའི་བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེ་མོ་དང་ཞིང་འབྲོག་སློབ་གྲྭ་ཆེ་མོ། ཞན་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེ་མོ་བཅས་ཁག་གསུམ་ལ་སློབ་ཕྲུག་གི་མི་གྲངས་ ༡༩༨༤ ཡོད་པའི་ནང་རྒྱ་རིགས་སློབ་ཕྲུག་གི་གྲངས་འབོར་ ༡༣༡༨ ཟིན་ཡོད་ཀྱང་བོད་རིགས་སློབ་ཕྲུག་གི་གྲངས་འབོར་ ༦༦༦ ལས་མེད་པ་རེད། གནས་ཚུལ་དེའི་ཐོག་ནས་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ་པ་ནི། ཐོག་མར་སློབ་གྲྭ་ཆུང་བའི་རྨང་གཞིའི་སློབ་གསོ་ནས་འགོ་ཚུགས་ཏེ་རྒྱ་ཡིག་བོད་ཡིག་གང་ལའང་བོད་རིགས་སློབ་ཕྲུག་གི་ཡིག་ཚད་ལོན་ཐབས་མེད་པ་བཟོས་པའི་དབང་གིས་སློབ་གྲྭ་ཆུང་བ་ནས་འབྲིང་བ་དང༌། དེ་ནས་ཆེ་བར་འགྲོ་མཁན་ཉེ་ཉུང་ཇེ་ཉུང་དུ་མི་འགྲོ་ཀ་མེད་མ་རེད་དམ། གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་ལྷགས་པ་ནི་བོད་རིགས་སློབ་ཕྲུག་ལ་ཤེས་རིག་མེད་པ་དང་འཇོན་ཐང་མེད་པ། བོད་ཡིག་དང་བོད་

བོད་ནང་བོད་ཡིག་གི་འཆི་གསོན། (དུམ་བུ་བཞི་པ།)

(མི་རིགས་ཤིག་གི་སེམས་པ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་སྐད་བརྡའི་ལས་དབང་།)

ཏ༽ གཏན་འབེབས་གསར་པར་བོད་མི་ཚོས་བསམ་འཆར་ཤུགས་ཆེ་བཏོན་པ།

གནས་སྟངས་དེ་འདྲར་གྱུར་སྟབས་བོད་མི་ཚོས། དངོས་ཤུགས་ཅི་རིགས་ནས་ངོ་རྒོལ་གྱི་རྣམ་པ་བསྟན་པ་ནི། དུས་ཡུན་དེའི་རིང་གི་བོད་ཡིག་ཐོག་གི་རྩོམ་ཡིག་དང་། གླུ་གཞས་སོགས་ཅི་རིགས་ནས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། ལྷག་པར་དུ། དེ་སྔ་ཞན་དབྱང་བོད་ལྗོངས་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་དང་བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ནང་ཤེས་ཡོན་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱག་ལས་ལོ་མང་གནང་མྱོང་བར་མ་ཟད། དབྱིན་བོད་རྒྱ་གསུམ་གྱི་ཚིག་མཛོད་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་ཆབ་སྲིད་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཟུར་པ། བོད་ཀྱི་ཞིང་ཁུལ་དུ་སློབ་གྲྭ་མང་པོ་གསར་འཛུགས་གནང་མཁན་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་སྐུ་ཞབས་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༧ ཉིན་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ལ་སྙན་ཞུ་ཞིག་ཕུལ་ཡོད། སྙན་ཞུ་དེའི་ནང་ཁོང་གིས།

“ད་ཐེངས་ཀྱི་འཕྲིན་ཡིག་འདིའི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་ནི། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྐོར་གྱི་གནད་དོན་ཡིན་པ་དང༌། འཐུས་མི་རྣམས་ཀྱིས་གནད་དོན་འདི་སོ་སོའི་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ལ་གཞིགས་ཏེ་མཐོང་ཆེན་པོ་གནང་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དང་བེད་སྤྱོད། འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བའི་ཐད་ལ་དེ་སྔ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༧ ལོར་“བོད་ཡིག་དང་རྒྱ་ཡིག་འདྲ་མཉམ་རྩ་ཆེན་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། བོད་ཡིག་གཙོ་བོ་བྱེད་པའི་བྱེད་ཐབས་ལག་བསྟར་བྱེད་རྒྱུ། བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ནས་བོད་ཡིག་ཐོག་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་སློབ་གསོའི་མ་ལག་འཛུགས་རྒྱུ་”ཞེས་པའི་གལ་ཆེའི་ཐག་གཅོད་གནང་བ་དེར་བསྐྱར་དུ་ཞིབ་དཔྱད་བྱེད་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད། ༡༩༨༧ ལོར་བཏོན་པའི་ཡིག་ཆ་དེ། ཀྲུང་གོ་དེང་རབས་ཅན་དུ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་སྤྱི་ཁྱབ་བཀོད་བསྡོམས་པ་ཏིང་ཞོ་ཕིང་དང༌། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོའི་འོག་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། འདི་ནི་བོད་མི་དམངས་དང་བོད་ཀྱི་གོང་འཕེལ་ལ་ཕན་པའི་བྱ་བ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་མི་ལོ་བཅོ་ལྔ་ཕྱིན་རྗེས་ཀྱི་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ལོའི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་“བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དང་བེད་སྤྱོད། འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བའི་གཏན་འབེབས་”ཞེས་པའི་ནང་དུ། ལག་ལེན་བསྟར་དགོས་པའི་ཞིབ་ཕྲའི་ནང་དོན་གནད་འགག་ཆེ་བ་དེ་མེད་པ་བཟོས་འདུག ང་རང་གི་བསམ་པར་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དང་བེད་སྤྱོད། འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བའི་གནད་དོན་ཐོག་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱི་ནུར་བྱས་པ་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་གསར་པའི་མཁས་མཛངས་ལྡན་པའི་བཀོད་བྱུས་འོག གནད་དོན་འདི་ཡོ་བསྲང་བྱེད་པའི་རེ་བ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་ལ། ཡོ་བསྲང་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཡིད་ཆེས་དམ་པོའང་ཡོད། བོད་རིགས་ཚོར་རང་གི་ཕ་སྐད་སྦྱོང་རྒྱུ་དེ་ཨང་དང་པོ་ཡིན་དགོས། དེའི་རྗེས་རྒྱ་ཡིག་སྦྱོང་རྒྱུ་ཨང་གཉིས་པ་བྱས་པ་ཡིན་ན། བོད་ཀྱི་ཞིང་འབྲོག་གི་བུ་ཕྲུག་ཚོས་གཞི་ནས་རང་བྱུང་ཚན་རིག་ཡག་པོ་སྦྱོང་རྒྱུར་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཀྱི་རྨང་གཞི་ཡག་པོ་

བོད་ནང་བོད་ཡིག་གི་འཆི་གསོན། (དུམ་བུ་གསུམ་པ།)

(མི་རིགས་ཤིག་གི་སེམས་པ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་སྐད་བརྡའི་ལས་དབང་།) 

 

ཆ༽ གཏན་འབེབས་ལག་བསྟར་མ་བྱས་པའི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་དཔེ་མཚོན།

རྒྱ་ནག་གིས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་སྔ་ཤོས་དང་བོད་ཡིག་སྦྱོང་སྤྱོད་སྤེལ་གསུམ་གྱི་གནས་སྟངས་སྔོན་ཐོན་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་དུ་(ཉེ་ཆར་ཟླ་བ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་ཆབ་མདོ་བཅིངས་འགྲོལ་ཟེར་བ་བཏང་ནས་ལོ་ ༦༠ འཁོར་བའི་མཛད་སྒོ་གཉེར་ཡོད་ཅིང་། མཛད་རིམ་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་སྐད་ཐོག་གཉེར་ཡོད།)ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ལོའི་ཟླ་བ་ ༤ ཚེས་ ༡༦ ནས་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡ བར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་ཤིག་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་སྐོར་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཏེ་བྲིས་པའི་སྙན་ཞུའི་ནང༌།

“ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཞུས་ན་བོད་སྐད་ཡིག་གི་དགོས་གལ་སྐོར་ངོས་འཛིན་ད་དུང་གསལ་པོ་མེད་པ་དང༌། བོད་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆའི་གཏན་འབེབས་དོན་འཁྱོལ་གཙང་མ་རང་བྱུང་མེད་པ། བོད་སྐད་ཡིག་ལས་ཀར་མཐོང་ཆུང་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ད་དུང་འགྱུར་བ་རྦད་དེ་རང་བྱུང་མེད་པ། དེ་དང་དུས་མཚུངས་བོད་སྐད་ཡིག་ལས་ཀའི་འགྲོ་གྲོན་མི་ལྡེང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་བོད་སྐད་ཡིག་ལས་ཀར་སྐྱོན་བྱེད་བཞིན་མཆིས། ཞིབ་ཕྲ་ཞུས་ན། གཞུང་ཡིག་ཐད་ལ་ས་གནས་ཀྱིས་ཤང་རིམ་ལ་བཀྲམ་དགོས་པའི་ཡིག་ཆ་ཕུད་དེ་མིན་རྫོང་ཁག་ལ་གཏོང་བྱེད་དང་གོང་རིམ་ལ་འབུལ་བྱའི་ཡིག་ཆ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཚང་མ་རྒྱ་ཡིག་མ་གཏོགས་བོད་ཡིག་མི་འདུག རྫོང་ཁག་གི་གོང་འབུལ་ཡིག་ཆ་རྩ་བའི་ཐོག་མང་ཆེ་བ་རྒྱ་ཡིག་དང་ཤང་ཁག་ལ་གཏོང་བྱེད་བོད་ཡིག་འདུག ས་གནས་དང་རྫོང་རིམ་གཉིས་ཀྱི་བོད་རིགས་ལས་བྱེད་པའི་རྒྱུན་སྤྱོད་སྐད་ཆ་ནི་རྩ་བའི་ཆར་ཚང་མ་རྒྱ་སྐད་དམ་ཡང་ན་བོད་སྐད་སྤྱོད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གི་ཉུང་ཉུང་རེད།

སློབ་གསོའི་ཐད་ང་ཚོ་སླེབས་པའི་གཞུང་བཙུགས་སློབ་ཆུང་ཡོངས་རྫོགས་དང་གཞན་གྱིས་ངོ་སྤྲོད་གནང་བའི་དམངས་བཙུགས་སློབ་ཆུང་རྣམས་སློབ་ཆུང་ལོ་རིམ་དང་པོ་ནས་བོད་རྒྱ་སྐད་ཡིག་གི་སློབ་ཚན་ཆབས་ཅིག་ཏུ་ཁྲིད་ཀྱི་འདུག དེའི་ཐད་ཚོད་ལྟ་བྱས་ན་མ་འགྲིག་པ་མེད་ཀྱང་ཉམས་མྱོང་དེ་རིགས་ཡོངས་སུ་མཐུན་མིན་ར་སྤྲོད་མ་བྱུང་བ་དང༌། གོང་རིམ་སློབ་གསོའི་ཚན་པ་དང་ལྗོངས་བོད་སྐད་ཡིག་མཛུབ་ཨུད་ཀྱི་ཆོག་མཆན་མ་ཐོབ་གོང་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ནང་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཞིབ་སྲོལ་གྱི་གཏན་འབེབས་དང་མི་མཐུན་པ་ཞིག་རེད།

ལས་བྱེད་ལས་བཟོའི་བོད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་ཐད་ཏང་སྲིད་ལས་ཁུངས་དང་བྱ་གཞག་ཁེ་ལས་ཚན་པའི་ལས་བཟོའི་བོད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དེ་རྩ་བའི་ཆར་མཚམས་ཆད་པ་དང༌། ལས་བྱེད་པར་རྒྱུགས་ལེན་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པའི་སྐབས་བོད་ཡིག་ཆུ་ཚད་མཐོ་དམའ་དེ་སྤྱིར་བཏང་གི་ཆ་རྐྱེན་དཀྱུས་མ་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་པ་མ་གཏོགས་འཛོམ་དགོས་པའི་གལ་ཆེའི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་མི་སྣང་ལ་གོ་གནས་དང་རིམ་པ་སྤོར་བའི་སྐབས་ལའང་བོད་རྒྱ་ཡིག་རིགས་གཉིས་གོ་འཕེར་ཐུབ་མཁན་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་སྲིད་ཇུས་མཚོན་ཐུབ་མི་སྣང༌།

སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡིག་ཐད་བོད་ཡིག་བྲིས་ནོར་བྲིས་ཆད་དང་བཅས་པའི་གནས་ཚུལ་ས་གནས་དང་རྫོང༌། གྲོང་བརྡལ་ཚང་མར་རིག་རྒྱུ་ཡོད། དཔེར་ན། རི་བོ་ཆེ་རྫོང་གི་ཚོང་ཁང་དང་བཟའ་ཁང་མང་པོ་ཞིག་གི་སྒོ་བྱང་ལ་བོད་ཡིག་མེད་པ་དང་ས་ཁུལ་ཡོངས་སུ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མིང་བཀོད་པའི་ཡིག་སྐོགས་དང་འབྲི་ཤོག་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ལ་བོད་ཡིག་མེད་པ་རེད་འདུག

བོད་སྐད་ཡིག་ལས་སྒྲུབ་ཀྱི་རྩ་འཛུགས་ལས་ཁུངས་ཐད་རྫོང་འགའི་འགོ་ཁྲིད་བརྗེས་འཐེན་བྱས་དབང་གིས་བོད་སྐད་ཡིག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོགས་ཆུང་གི་ཁོངས་མི་ཚང་མིན་ཁར་ཁ་གསབ་དང་ལེགས་སྒྲིག་བྱས་མེད་པ། རྫོང་ཁག་ཚང་མར་ཡིག་སྒྱུར་ཁང་ཡོད་ཀྱང་ལས་མི་དང་མཁོ་ཆས་སོགས་འཐུས་ལེགས་བྱུང་མི་འདུག”(༡༧)

ཅེས་གསལ་ཡོད། སྙན་ཞུ་དེའི་ནང་ད་དུང་ལས་བྱེད་ལས་བཟོ་བས་བོད་ཡིག་མ་ཤེས་པ་དང་བེད་སྤྱོད་མ་བྱས་པའི་གནོད་སྐྱོན་སྐོར་གླེང་སྐབས།

“མིག་སྔར། ལས་བྱེད་ལས་བཟོ་མང་པོ་ཞིག་གིས་བོད་སྐད་ཡིག་མ་ཤེས་སྟབས་ལས་ཁུངས་ནང་བོད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་པར་སྐྱོན་ཆེན་པོ་རྒྱབ་འདུག་པ་དང༌། རིམ་པ་ཁག་གི་ཏང་སྲིད་ལས་ཁུངས་དང་བྱ་གཞག་ཁེ་ལས་ཚན་པར་བོད་ཡིག་འགྲོ་ཁོངས་ཆུང་བ་དེས་སློབ་གྲྭ་ཁག་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་བོད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་སེམས་ཤུགས་ལ་སྐྱོན་ཆེན་པོ་བརྒྱབ་འདུག་པར་མ་ཟད་བོད་ཡིག་བསླབ་ཀྱང་བེད་སྤྱོད་མེད་སྙམ་པའི་སྐྱོ་སྣང་གི་བློ་ཡང་སྐྱེས་སྣང༌།”(༡༨)

བོད་ནང་བོད་ཡིག་གི་འཆི་གསོན། (དུམ་བུ་གཉིས་པ)

(མི་རིགས་ཤིག་གི་སེམས་པ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་སྐད་བརྡའི་ལས་དབང་།) 

ག༽ བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྦྱོང་སྤྱོད་སྤེལ་གསུམ་སྐོར་གྱི་གཏན་འབེབས་བྱུང་སྟངས།

བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་རྩ་མེད་རང་བཞིན་གྱི་གནོད་འཚེ་འཕོག་སྟབས། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང་ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྲིམས་མཐུན་ཐོབ་ཐང་དོན་སོན་ཡོང་ཐབས་གནང་མཁན་མང་པོས། དཀའ་ངལ་དང་འགོག་རྐྱེན་དུ་མ་ཁྱད་བསད་ཀྱིས་འབད་བརྩོན་གནང་བ་བརྒྱུད་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༧ ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་སྐབས་བཞི་པའི་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཚོགས་ཐེངས་བཞི་པའི་ཐོག་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སུ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དང༌། བེད་སྤྱོད། འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་རྒྱུའི་གཏན་འབེབས་འགའ་ཞིག་(ཚོད་ལྟའི་ལག་བསྟར་)ཅེས་པར་གྲོས་འཆམ་བྱུང་ཐོག ༡༩༨༨ ལོར་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གིས་དེ་ཉིད་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཞིབ་སྲོལ་འགྲེམས་བསྒྲགས་བྱས། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་གཞན་ལའང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་ཀྱིས་ཤུགས་ཆེའི་འབད་བརྩོན་གནང་བའི་འོག་གོང་གསལ་དང་མཚུངས་པའི་གཏན་འབེབས་ཁག་གཅིག་འགྲེམས་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད།

སྙིང་བསྡུས་སུ་བཤད་ན། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་མར་གནང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བོད་མི་ཁག་གཅིག་གིས་དཀའ་ངལ་མང་པོར་གདོང་ལེན་དང་ཐ་ན་སྐབས་རེ་ཅོག་ཙེའི་སྒང་དུ་མཛོག་མགོ་ཡང་བརྡབས་བཞིན་རྩོད་ལེན་གནང་སྟེ་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། (༥) 

ང༽ རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྦྱོང་སྤྱོད་སྤེལ་གསུམ་དང་འབྲེལ་བའི་གཏན་འབེབས་ལག་བསྟར་མ་བྱས་པ།

པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་གཙོས་པའི་བོད་རིགས་མང་པོས་འབད་བརྩོན་ཤུགས་ཆེ་གནང་བ་བརྒྱུད་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སུ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྦྱོང་སྤྱོད་སྤེལ་གསུམ་བྱ་རྒྱུའི་གཏན་འབེབས་དང་དེ་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཞིབ་སྲོལ་འགྲེམས་བསྒྲགས་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་རུང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱིས་ཐོག་མ་ནས་ལག་བསྟར་ཡག་པོ་བྱས་མེད།

བོད་ནང་བོད་ཡིག་གི་འཆི་གསོན། (དུམ་བུ་དང་པོ།)

(མི་རིགས་ཤིག་གི་སེམས་པ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་སྐད་བརྡའི་ལས་དབང་།)

 

ཀ༽ སྔོན་གླེང་།

༅༅།། ད་ལྟ་ནས་བརྩིས་པའི་ཟླ་བ་གཅིག་ལྷག་གི་གོང་སྟེ། ཕྱི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་པེ་ཅིང་དུ་བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་བ་ཁག་ཅིག་གིས་"ཉི་བཀྲག་"ཅེས་པའི་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམས་སྟོན་ཞིག་འགོ་འཛུགས་བྱས་ཡོད་ཅིང་། འགྲེམས་སྟོན་དེའི་ཁོངས་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་དང་སྤྱི་ཚོགས། ཁོར་ཡུག སེམས་ཁམས་སོགས་མཚོན་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་མང་པོ་བཤམས་ཡོད་པའི་ཁོངས། ངས་དོ་སྣང་ཆེ་ཤོས་བྱུང་བའི་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་ནི། སྲ་མཁྲེགས་དང་རྙིང་ཉམས་དོད་པའི་བོད་ཡིག་གི་གསལ་བྱེད་རེ་རེ་བཞིན་སྒྲོམ་རེའི་ནང་བཅུག་པའི་མདུན་དུ། མཆོད་མེ་ཀོང་བུ་རེ་ཕུལ་ཡོད་པའི་འབུར་གཟུགས་སྒྱུ་རྩལ་ཞིག་ཡིན། སྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་དེས། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་ལས་དབང་ངོ་མ་སྟེ། ལོ་རྒྱུས་རིང་ཞིང་དོན་སྟོན་པའི་ནུས་སྟོབས་ཆེ་བའི་རྩ་ཆེའི་སྐད་ཡིག་དེ། ད་ཆ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྒྱ་ལུགས་ཀྱི་རོ་སྒམ་ནང་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་བཅུག་ཡོད་པ་དང་། བོད་མི་དང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་དགའ་ཞེན་ལྡན་པ་ཚོས་དེ་ལ་གཅེས་སེམས་ཆེན་པོས་བོད་ལུགས་ཀྱི་མཆོད་མེ་ཕུལ་ཏེ། སྐད་ཡིག་དེར་བཅངས་པའི་བརྩེ་དུང་ཟབ་མོ་དེ་ཧ་ཅང་གནད་ལ་འཁེལ་བའི་མཚོན་ཐབས་སྤྱད་དེ་མཚོན་པར་བྱས་འདུག ང་ལ་མཚོན་ན། བོད་རིགས་སྒྱུ་རྩལ་བ་ཚོས། རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ས་པེ་ཅིང་དུ། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སྲོག་རྩ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྐོར་ལ། དེ་འདྲའི་གནད་ལ་འཁེལ་བའི་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་འགྲེམས་སྟོན་ཐུབ་པ་ནི། སྤྱིར་བཏང་མ་ཡིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་བརྩམས་ཆོས་དེའི་བསྟན་དོན་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་གོ་བ་ཡག་པོ་ཞིག་མ་ལོན་པའམ། ཡང་ན་སྣང་མེད་དུ་བཏང་བ་གང་ཡིན་མི་ཤེས་རུང་། རྒྱ་ནག་གི་གཞུང་གཉེར་དྲྭ་ལམ་དུ་བརྩམས་ཆོས་དེ་བཀོད་འདུག (དྲྭ་ཐག་འདི་ལ་གཟིགས། http://tb.tibet.cn/news/xz_news/ttxw/201009/t20100912_627365.htm)

པེ་ཅིང་གི་འགྲེམས་སྟོན་འགོ་འཛུགས་བྱས་ནས་ཟླ་བ་གཅིག་ལྷག་སོང་བའི་རྗེས་ཏེ་ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ནས་བོད་ལྗོངས་མདོ་སྨད་རེབ་གོང་ས་ཁུལ་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་ཆུང་བྱིས་པ་ཁག་ཅིག་གིས་ལག་ཏུ་“མི་རིགས་འདྲ་མཉམ་དང་སྐད་ཡིག་རང་དབང་”གི་ཤོག་བྱང་འཁྱེར་ཏེ། ཁྲོམ་སྐོར་སྐད་འབོད་བྱས་ཤིང་། ད་ཆ་སྐད་འབོད་ཁྲོམ་སྐོར་གྱི་ལས་འགུལ་དེར། བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་གཞན་ནས་དོ་སྣང་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཏེ་ལས་འགུལ་མུ་མཐུད་དེ་རྒྱ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་ཡོད། འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་འབྲེལ་བའི་སྐད་འབོད་ཁྲོམ་སྐོར་གྱི་ཞི་བའི་ལས་འགུལ་གཞི་རྒྱ་དང་གྲགས་ཆེ་ཤོས་དེ་ཆགས་ཡོད་ཀྱང་། ཐོག་མ་དེ་མ་རེད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྦྱོང་སྤྱོད་སྤེལ་གསུམ་དང་འབྲེལ་བའི་ཁྲོམ་སྐོར་དང་པོ་དེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༨ ལོར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་ས་དང་མཚོ་སྔོན་གཉིས་སུ་དུས་ཐུང་ཞིག་གི་རིང་བྱུང་ཞིང་། དེ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཀན་སུའུ་དང་ཟི་ཁྲོན་སོགས་བོད་རིགས་གནས་སྡོད་ས་ཁུལ་དུའང་བོད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་བྱ་དགོས་པའི་ཡིག་ཆ་བཀྲམས་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ཡོད།

༅༅།། བོད་སོག་མཛའ་འབྲེལ་དང་མཐུན་ལམ་གྱི་ཆིངས་ཡིག་སྐོར་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཁས་པའི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་ཞིག་བསྐོངས་འཚོགས་གནང་བ།

སོག་ཡུལ་གྱི་རང་བཙན་ཞེས་པའི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་གིས་གོ་སྒྲིག་གནང་བའི་འོག་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༣ དང་ ༡༤ ཉིན་གཉིས་རིང་སོག་པོའི་རྒྱལ་ས་ཨུ་ལན་བ་དུར་བོད་དང་སོག་པོ་གཉིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༣ ལོར་ཕན་ཚུན་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ངོས་འཛིན་ཆ་འཇོག་བྱ་རྒྱུའི་ཆིངས་ཡིག་བཞག་པ་དེའི་སྐོར་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཁས་པའི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་ཞིག་བསྐོངས་འཚོགས་གནང་ཡོད།

བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་དེའི་ཐོག་སོག་པོ་དང་རྒྱ་གར། ཨ་རི། ཀོ་རི་ཡ། ཨུ་རུ་སུ། ཁེ་ཎ་ཌ། ཐེ་ཝན། ཉི་ཧོང་། ཧོ་ལནྜ། འཇར་མ་ནི་སོགས་ནས་མཁས་པ་དང་མཁས་དབང་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ཙམ་ཕེབས་ཏེ། རྩོམ་ཤོག་སྒྲོག་སྦྱང་དང་བགྲོ་གླེང་ལྷུག་པོ་གནང་ཡོད།

དེ་ཡང་ཚེས་ ༡༣ ཉིན་གྱི་ཞོགས་པ་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོའི་ཐོག་ཚོགས་སྐོང་འགན་འཛིན་རང་བཙན་ཞེས་པའི་དུས་དེབ་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་མཁས་དབང་ཐུབ་ཤིང་ཏུག་སེ་(Tuvshintugs)ཡིས་གསུང་བཤད་གནང་རྗེས། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་འབའ་པ་སྐལ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཕྱི་རྒྱལ་མཁས་པ་དང་བྱེ་བྲག་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཚོའི་ཚབ་གནང་སྟེ་གསུང་བཤད་གནང་། སྤྱི་འཐུས་འབའ་པ་སྐལ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་བཤད་ནང་། བོད་སོག་གཉིས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དང་། ད་ལྟའི་གནས་སྟངས། ཐེངས་འདིའི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུའི་དོན་སྙིང་བཅས་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་གསུངས།

རྒྱ་གར་གྱི་དགེ་རྒན་ཉིན་མོ།

༄༅། །འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་ནང༌། དགེ་རྒན་ནི། རྒྱལ་ཁབ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་མཁན་གྱི་གཙོ་བོ་དང༌། མ་འོངས་པའི་སོན་རྩ་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་སོགས་སུ་ངོས་འཛིན་པ་ལྟར། བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུའང་གནའ་སྔ་མོ་ནས་དགེ་རྒན་ལ་ཆེ་མཐོང་ཆེན་པོ་ཞུ་སྲོལ་ཡོད། དེ་ཡང༌། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་མི་ཆོས་གཙང་མ་བཅུ་དྲུག་གི་ནང་དུ་ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་གུས་བཀུར་ཞུ་དགོས་པ་གསལ་་ཡོད་པ་དང༌། རང་རེའི་བོད་ཀྱི་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་བོན་དང་བཅས་པའི་གསུང་རབ་ཁག་གི་ནང་དུ། དགེ་རྒན་ནི་ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་གཞི་ཡིན་པས། དེ་ཉིད་བསྟེན་ཚུལ་མ་ལོག་པ་བྱེད་དགོས་ཚུལ་ནན་ཏན་ཆེན་པོས་གསུངས་ཡོད།

བོད་ཀྱི་མང་གཙོའི་དུས་ཆེན།

༅༅།། ཕྱི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ ནི་བོད་ལྗོངས་མང་གཙོའི་དུས་ཆེན་གྱི་ཉིན་མོ་ཡིན། དེ་ཡང་གནའ་སྔ་མོ་ནས་ད་བར་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གི་ནང་རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་བའི་ལམ་ལུགས་ཇི་སྙེད་ཅིག་དར་ཡོད་པའི་ནང་ནས། མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ནི་ད་ལྟའི་ཆར་ལེགས་ཤོས་དང་ཁྱབ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཆགས་ཡོད་ཅིང༌། དེ་འདྲའི་ལམ་ལུགས་དེ་རང་རེའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དར་འཕེལ་གཏོང་བར་དགོས་དམིགས་ཆེན་པོ་གཉིས་ཡོད། དང་པོ་ནི། བོད་ཀྱི་ཡུལ་མི་ཡོན་ནོ་ཅོག་ལ་མང་གཙོའི་ཁེ་དབང་ལོངས་སུ་སྤྱོད་བསྐལ་སྩལ་ཏེ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་འདི་བཞིན་དྲང་བདེན་དང༌། འདྲ་མཉམ། རང་དབང༌། ཞི་བདེ་ལྡན་པ་བཅས་སུ་སླེབས་ཐབས་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ཞིང༌། གཉིས་པ་ནི། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་བཀས་བསྐོས་རྒྱུན་འཛིན་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་རོ་ལངས་རྒྱག་པ་རེད་ཅེས་ཕྱི་ཕྱོགས་དང༌། ལྷག་པར་བོད་ནང་གི་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་གཅོག་ཐབས་སུ་འཁྱོག་བཤད་བྱེད་བཞིན་པ་དེར་བྱ་སྤྱོད་ངོ་མའི་ཐོག་ནས་ལན་འདེབས་བྱེད་ཐུབ་པ་དེ་རེད།

             མང་གཙོའི་དུས་ཆེན་ཉིན་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་གནས་ཡུལ་གྱི་ས་ཁུལ་ཚང་མར་གཞུང་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་ཚུགས་བཞིན་པ་དང༌། ཉིན་དེར་བཀའ་ཤག་དང༌། སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་གཉིས་ནས་སྐབས་སྦྱར་གསུང་བཤད་དང་ལམ་སྟོན་གནང་གི་ཡོད་ཅིང༌། མཛད་སྒོའི་རྗེས་སུ་མང་གཙོ་གསར་བཞད་ཅེས་པའི་གླུ་གཞས་སྙན་འཇེབས་ལྡན་པ་གཏོང་གི་ཡོད།

འབུ་ཕྲའི་སྡུག་སྐད།

༅༅།། དོ་དགོང་འབུ་ཕྲའི་(Bacteeria)རྨོ་མོའི་རྨོ་མོས། འབུ་ཕྲ་རྣམས་རླུང་རྟ་དར་སྐབས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ཏེ། ཟས་རིགས་ཀྱི་ནང་དུ་གང་འདོད་འཁྱམས་མྱུལ་བྱེད་ཐུབ་པའི་དུས་སྐབས་ནས་འགོ་བརྩམས་ཏེ། འབུ་ཕྲའི་ཁྱིམ་ཚང་གི་དར་རྒུད་ལོ་རྒྱུས་བཤད་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད་སྟབས། རྟ་གསར་རྒྱུག་འདོད་དང༌། ཕོ་གསར་ངར་འདོད་ཀྱི་དཔེ་ལྟ་བུའི་འབུ་ཕྲ་གཟུགས་དབྱིབས་མི་འདྲ་བ་རྣམས་རང་རང་ལ་སྡོད་ས་ལེགས་པ་ཞིག་ཐོབ་ཆེད་ཚང་ག་ཤིག་ཤིག་ངང་སྡོད་སར་ཧབ་ཐོབ་རྒྱག་བཞིན་འདུག

འབུ་ཕྲའི་མེས་མོས་སྐད་ཆ་མ་བཤད་གོང་ཐོག་མར་འབུ་ཕྲ་གཞོན་ནུ་ཚོར་ཁུ་སིམ་མེར་སྡོད་དགོས་པའི་བརྡ་ཅིག་སྤྲད་པ་དང༌། དེ་ནས་མོས། མོ་རང་གི་རིགས་རྒྱུད་ཡིན་པའི་འབུ་ཕྲ་རྣམས་འབུ་ཕྲ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ནན་བཤད་བྱས། མོས་བཤད་དོན་ “ངའི་གཅེས་པའི་གཞོན་ནུ་ཚོ། ང་ཚོ་ནི་འབུ་ཕྲ་གཞན་ཚོ་དང་མི་འདྲ་བར་མིའི་རིགས་ལ་གནོད་ཚབ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པས།

སེམས་ལ་ན་ཚ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་དྲན་ཞིག

 ༄༅།།རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པར་བརྟེན་ནས། བོད་མི་དམངས་ཀྱི་ལུས་སེམས་ལ་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པའི་མནར་གཅོད་ཕོག་པའི་དཔེ་མཚོན་གསོན་པོ་ཞིག་ནི། གློག་བརྙན་འདིའི་ནང་གི་ཨ་མ་ལགས་དེས་གསུངས་པའི་རང་གི་མྱོང་ཚོར་དངོས་རྗེན་འདི་ཚོ་རེད།